Voor altijd Mr. Spock – daar legde hij zich bij neer

Leonard Nimoy, 1931-2015

Acteur

Slechts drie jaar duurde de tv-serie Star Trek, maar leven en carrière van acteur Leonard Nimoy werden er tot het einde door bepaald.

Leonard Nimoy als Mr. Spock inStar Trek V - The Final Frontier (1989). In de kapsalon in Boston van Nimoy’s vader was de ‘Spock cut’ een veelgevraagde coup. Foto Paramount

„Live long and prosper”. Dat Twitterbericht was afgelopen maandag het laatste dat Leonard Nimoy de wereld instuurde. Hij citeerde er een gevleugelde uitdrukking mee van zijn bekendste creatie: Mr. Spock uit de klassieke sciencefictionserie Star Trek. De acteur overleed gisteren. Hij werd 83 jaar oud.

Tussen 1966 en 1969 speelde Nimoy de bedachtzame de alien-halfbloed Spock, met zijn karakteristiek gepunte oren en omhooglopende wenkbrauwen. Het was de rol die – soms tot zijn ongenoegen – voor altijd zijn leven tekende. Zijn tegenspeler was William Shatner, als de wat opvliegende gezagvoerder Captain Kirk. Mr. Spock bleef daarentegen te allen tijde kalm. Hij was de strikt logisch redenerende half-mens, half-Vulcan die slechts sporadisch zijn bijzondere gaven gebruikte. Het was Nimoy zelf die de Vulcaanse groet inbracht die de woorden ‘leef lang en vaar wel’ begeleidt: handpalm open en met uit elkaar gespreide middel- en ringvinger. Hij ontleende het gebaar aan Joodse geestelijken. Ook kwam hij met de Vulcaanse nekgreep waarmee tegenstanders uitgeschakeld konden worden.

De rol van half buitenaards wezen dat worstelde met zijn menselijke emoties en kon in verwarring reageren op zowel vrolijkheid als verdriet. Het leverde hem drie achtereenvolgende Emmy-nominaties op - hij won nooit. Een andere Emmy-nominatie volgde in 1982, voor zijn bijrol als echtgenoot van de Israëlische minister-president Golda Meir in A Woman Called Golda.

Nimoy, in 1931 geboren in Boston, was van joodse afkomst. Zijn ouders waren uit Oekraïne naar Amerika gevlucht. Bij hem thuis werd er altijd jiddisch gesproken. Als kind raakte hij geïnteresseerd in het theater en hij studeerde aan de toneelschool in Boston. Begin jaren vijftig trok hij naar Hollywood, waar hij in 1952 debuteerde met een figurantenrolletje. Hij was te zien in enkele films, zoals in de sterke remake van Invasion of the Body Snatchers (1978). Maar vanaf het begin van zijn carrière had hij altijd meer werk in de televisiewereld. Hij speelde rollen in afleveringen van ongeveer alle beroemde Amerikaanse tv-series, van Bonanza en Rawhide tot The Untouchables, Columbo, Gunsmoke en Mission Impossible.

Behalve acteur was Nimoy regisseur, fotograaf, muzikant, dichter en schrijver, onder andere van twee autobiografieën. De eerste heette I am not Spock (1979), de tweede I am Spock (1995).

Nimoy dook vanaf 1979 opnieuw op als Mr. Spock in zes succesvolle Star Trek-films, waarvan hij er zelf twee regisseerde. Ook na zijn pensionering keerde hij nog twee keer memorabel terug als Spock. Eerst in de J.J. Abrams’ Star Trek: The Future Begins (2009) en het vervolg Into Darkness (2013). Ook deed hij de stem van Spock in een aflevering van de komische serie The Big Bang Theory, waarin alle nerdy personages fanatieke Star Trek-fans zijn.

Hoewel hij altijd herinnerd zal worden als de stoïcijnse Spock, regisseerde Nimoy ook enkele speelfilms zonder sf-thema. De bekendste daarvan zijn 3 Men and a Baby (1987), over drie vrijgezellen ( Tom Selleck, Steve Guttenberg en Ted Danson) die een baby op de stoep vinden, en het voogdijdrama The Good Mother (1988). Met deze film liet Nimoy zien een uitstekend regisseur van acteurs te zijn. Hij ontlokte mooi ingetogen spel aan Diane Keaton en Liam Neeson. In 1985 kreeg Nimoy een ster op de Hollywood Walk of Fame.