Net iets te veel bravoure

Hij gold als groot talent en was een vertrouweling van Mark Rutte. Aan zijn opmars in de VVD kwam gisteren een einde.

Mark Verheijen eerder deze maand in het Tweede Kamergebouw. Gisteren gaf hij alleen een verklaring uit. Foto Martijn Beekman / ANP

Een Tweede Kamerlid met uitgesproken groeipotentieel. Over die kwalificatie van de ‘pas’ 38-jarige VVD-politicus Mark Verheijen waren waren vriend en vijand op Het Binnenhof het tot twee weken geleden eens. De aan de Amerikaanse tv-serie House of Cards verslaafde Verheijen beschikte over de goede combinatie van politiek instinct en bravoure.

Dat hij in dit laatste wel eens doorsloeg, werd hem snel vergeven. Zoals die keer in het najaar van 2013 toen Mark Verheijen in een interview voor de TROS-radio de „eurofiele” europarlementariërs Martin Schulz en Guy Verhofstadt „een veel grote bedreiging voor Europa” noemde dan de Franse nationalist Marine le Pen. Een dag later bood hij onder druk van de VVD-leiding in een schriftelijke verklaring excuses aan voor zijn „verkeerd gekozen” woorden.

Met zijn uithaal had Verheijen in elk geval zijn positie in het Europa-debat gemarkeerd. Niet meer Europa, maar liefst minder. Premier Mark Rutte – iemand bij wie hij een directe entree had – kon als het aan hem lag niet kritisch genoeg zijn over Europa.

Snel en daadkrachtig zijn andere woorden die aan de vroeg begonnen carrière van Verheijen vastzitten. „Onder zijn leiding kwam niet alleen de VVD, maar de gehele Venlose politiek weer tot leven.” Het was een van de loftuitingen aan het adres van Verheijen toen hij tien jaar geleden op het jaarcongres van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten tot Jong Raadslid van het Jaar werd gekozen.

Het talent speelde zich ook landelijk in de kijker. Hij schreef voor de raadsverkiezingen van 2006 mee aan het modelprogramma voor de afdelingen. Na de stembusgang werd hij, 28 jaar oud, wethouder.

De boerenzoon uit Grubbenvorst (inmiddels vallend onder Venlo) wilde dat zijn gemeente ambitie toonde. De rol als logistiek knooppunt moest verder worden uitgebouwd en er waren nieuwe plannen, zoals de Floriade 2012. „Venlo ruikt weer naar beton” schreef hij in 2009 in een bedelbrief om financiële steun voor VVD-campagnes aan de Roermondse projectontwikkelaar Piet van Pol. De Limburgse VVD’er Jos van Rey had het talent van Verheijen al veel eerder gezien. Dit was een jongeman die net als hij bezeten was van politiek, goed in de dossiers zat en de kunst van het scherp en snel reageren verstond. Verheijen was alleen wat aimabeler, minder een straatvechter. Toen ze allebei wethouder waren, wisselden de twee liberalen in 2007 zelfs even voor een paar dagen van stad. Een mogelijkheid om in elkaars keuken te kijken, ook een slimme gimmick.

Verheijen volgde Van Rey niet in alles. Anders dan de meeste Limburgse VVD’ers koos Verheijen bij de strijd om het VVD-leiderschap in 2006 niet voor Rita Verdonk. Verheijen maakte zelfs deel uit van het campagneteam van Mark Rutte. Die trouw betaalde zich later uit. Verheijen werd vicevoorzitter van de VVD en fungeerde na de overstap van Ivo Opstelten naar het kabinet tot veler tevredenheid negen maanden als waarnemend voorzitter. In 2010 viel zijn naam als mogelijke staatssecretaris, maar van een benoeming kwam het niet. Verheijen werd daarop lijsttrekker voor de Statenverkiezingen van 2011, met als ambitie om gedeputeerde te worden.

Dat lukte. In een college met de grote winnaar in Limburg, de PVV en het CDA, haalde hij de zwaarste portefeuille binnen. De samenwerking strandde al een jaar later, een dag voordat het door de PVV gedoogde kabinet schipbreuk leek. In het zicht van nieuwe verkiezingen was duidelijk dat Verheijen naar de nationale politiek ging. Aldus geschiedde: plek 19 op de VVD-lijst, de hoogst genoteerde kandidaat van buiten.

Enkele maanden voor de verkiezingen van 2012 werd Verheijen als één van de veelbelovende VVD’ers in deze krant geïnterviewd. Over zijn overeenkomst met Rutte zei hij: „Wij willen ontspannen politiek bedrijven. Optimistisch. Met vertrouwen in de mens.”