Machtiger dan het woord

De Amerikaanse tekenaar Art Spiegelman (Maus) verzet zich tegen de angst voor scherpe cartoons na ‘Charlie Hebdo’.

‘Een geslaagde cartoon kruipt in je hoofd. Eens gezien, nooit vergeten.” Dat zegt de muis met het zwarte vest, die alleen een personage van Art Spiegelman kan zijn, de Amerikaanse tekenaar die in 1991 wereldberoemd werd met zijn Holocaust-strip Maus.

Anders dan tekst hebben strips en cartoons het vermogen rechtstreeks door te dringen tot brein en hart, vertelt Spiegelman al jaren. De tekening is machtiger dan het woord. Daarom vindt hij het zo jammer dat Amerikaanse media zo weinig harde politieke tekeningen publiceren, uit angst lezers te verliezen. Het was een van de redenen dat hij zijn vaste podium The New Yorker vaarwel zei na de aanslagen van 11 september 2001. De moorden bij Charlie Hebdo, op 7 januari in Parijs, sterkten hem in zijn overtuiging: geen van de grote Amerikaanse kranten of tijdschriften waagde zich aan de Mohammed-cartoons. De cartoons die de krant nog wel halen zijn „amusant maar tandeloos”, zei hij na de aanslagen, waarbij twaalf mensen omkwamen. De gevestigde media laten de cultuur van taboes en zelfcensuur het liefst intact, aldus Spiegelman.

In de beeldtaal van Maus, waarin muizen slachtoffers maar ook kleine helden zijn, afficheert hij zich als ‘fundamentalist van het vrije woord’. Spiegelmans tekening zal verschijnen in The Nation, in een speciaal nummer voor de 150ste verjaardag van het liberale Amerikaanse tijdschrift. De Belgische krant De Standaard, die Spiegelmans pamflet vandaag eveneens voorpubliceert, verzorgde vertaling en belettering.