Geen getreuzel, snel aan de slag

Eric Ries van de lean startup spreekt maandag in Amsterdam. Zijn devies: stop met oeverloos plannen, maak iets! Wat maakt deze methode zo populair?

Beeld Arjen Born

Peerby, een online platform waar mensen spullen van buren kunnen lenen, was aanvankelijk alleen een idee in het hoofd van oprichter Daan Weddepohl. „Ik vond het een geweldig idee”, vertelt hij. „Maar zaten mensen er wel op te wachten?”

Weddepohl besloot het te testen. In een half uur bouwde hij een simpele website met de vraag: ‘vul in wat je van je buren zou willen lenen en laat je e-mailadres achter’. Vervolgens plaatste hij voor vijftig euro advertenties op Google om mensen naar de site te lokken. Weddepohl: „Een kwart van de bezoekers wilde iets lenen en vulde zijn e-mailadres in. Dat was voor mij een bevestiging: mensen willen dat dit bestaat.” Peerby heeft inmiddels honderdduizend gebruikers en kreeg onlangs 1.7 miljoen euro startkapitaal voor internationale uitbreiding.

Niet eerst een uitgewerkt plan maken, maar beginnen met een simpel prototype om een aanname te testen: dat is de kern van de lean startup-methode. Grondlegger is Eric Ries, internetondernemer en auteur van The Lean Startup (2011).

Zijn aanpak is razend populair onder internetondernemers: iedere startup in Silicon Valley heeft een exemplaar van dit boek. Ook mensen die niet bij een startup werken, maar bijvoorbeeld bij een groot bedrijf, bij de overheid of in de wetenschap, kunnen aan de slag met dit boek. Dat komt doordat Ries de term ‘startup’ een breed definieert: iedereen die iets nieuws probeert op te zetten met een onzekere uitkomst, is volgens Ries bezig met een startup.

Aanstaande maandag spreekt Ries in Amsterdam. Tickets kosten 395 euro, toch komen er meer dan vijfhonderd mensen (vrijdag waren er nog enkele kaarten beschikbaar). Waarom is de lean startup-methode zo populair?

Maak wat je kunt verkopen

Ries weet de vinger op de zere plek te leggen, zegt Weddepohl van Peerby. Weddepohl kwam al vroeg met de ideeën van Ries in aanraking. „Ik zag een filmpje waarin Ries Marc Andreessen [een bekende ondernemer uit Silicon Valley, red.] interviewde. Andreessen vertelde dat hij eens twee jaar aan een product had gewerkt en er een miljoen dollar had geïnvesteerd. Toen het af was, wilde niemand het hebben. Bij mij ging een lampje aan: je moet vanaf het vroegste stadium klanten betrekken bij je productontwikkeling. Maak wat je kunt verkopen, niet: verkoop wat je kunt maken.”

Dat klinkt als een open deur, maar dat is niet zo, zegt Weddepohl. „Het is zó makkelijk om de klant te vergeten. Als techneut moet je ingewikkelde problemen oplossen. Je staart je al snel blind op het maken van een perfect, af product. Zelfs topondernemers als Andreessen kunnen daarmee de mist ingaan.”

De methode van Ries gaat bovendien lijnrecht in tegen bestaande managementtheorieën, zegt Weddepohl. „Bij alle bedrijfskunde-opleidingen leer je: ga eerst lang nadenken, schrijf een dik businessplan en maak dan pas je product. Maar als je iets heel nieuws wilt maken, loop je onherroepelijk tegen allerlei onvoorziene problemen aan. Je kunt veel beter direct iets maken en al doende leren wat werkt en wat niet.”

De populariteit van de lean startup-methode is deels een reactie op het uiteenspatten van de dotcombubbel in 2000. Startups als Webvan.com en Pets.com kregen destijds in de allervroegste fase reusachtige sommen geld om hun product meteen grootschalig te introduceren – en gingen vervolgens op spectaculaire wijze failliet.

Na de vette jaren van de dotcombubbel geldt nu het adagium dat startups ‘lean’ (slank) moeten opereren. Ries adviseert startups om in de beginfase met een klein team zo veel mogelijk te experimenteren. Pas als er een product ligt waarvan met enige zekerheid valt vast te stellen dat het levensvatbaar is, is het moment aangebroken voor grootschalige uitrol.

Met de hete adem van innovatieve startups in de nek, willen ook grote bedrijven ‘lean’ werken. Bij de afdeling Personal Care van Philips wordt sinds vijf maanden geëxperimenteerd met de lean startup-methode. Online marketingdirecteur Hugo Raaijmakers: „Alle succesvolle start-ups werken zo. Dus wij dachten: waarom pakken wij het niet ook zo aan? Dertig man werken nu in kleine teams, als startups binnen een groot bedrijf.” Aan welke producten er wordt gewerkt, blijft nog even geheim.

Het is een totaal andere manier van werken, zegt Raaijmakers. „De lean startup is ontwikkeld voor beginnende bedrijfjes, waar alles nog open ligt. Als je met met de lean startup-methode aan de slag gaat binnen een groot bedrijf, merk je al gauw dat je meer structuur moet aanbrengen.” De ‘startups’ binnen de afdeling van Raaijmakers worden daarom strak aangestuurd, vertelt hij: „De rollen zijn strikt verdeeld, iedereen weet precies wat hij moet doen. De teams werken ook niet aan eigen projecten, maar aan producten binnen nieuwe domeinen die vooraf zijn geformuleerd. Zo maken we het proces voorspelbaarder.”

Lege marketingterm

Robbert van Geldrop betwijfelt of grote bedrijven met de lean startup-methode moeten werken. Hij is technisch directeur van softwarestart-up BackupAgent en oprichter van de Dutch Lean Startup Community, een groep die eens per maand ervaringen met de lean startup-methode uitwisselt.

Aanvankelijk kwamen er vooral ondernemers, maar de laatste tijd melden steeds meer consultants zich aan, vertelt Van Geldrop. „Zij willen aansluiting bij de nieuwe managementtrend, maar hebben zelf nooit bij bij een startup gewerkt. Iedereen is welkom hoor, maar het gevaar bestaat dat ‘lean startup’ uitholt tot een lege marketingterm.”

De lean startup-methode kent een belangrijke voorwaarde, zegt Van Geldrop: de motivatie van de ondernemer. „Je kunt niet een bedrijf binnenlopen en zeggen: dit is het boek, hier heb je een coach, hup, innoveren maar. Je moet eerst weten waaróm je iets wilt maken.” Intrinsieke motivatie is noodzakelijk om een startup tot een succes te maken, aldus Van Geldrop. „Je begint met een droom. De lean startup-methode is vervolgens een goede manier om scherpe afwegingen te maken en snel te leren, zodat je die droom kunt realiseren – of een andere kant op stuurt.”