Film verandert leven in de favela

Tv-recensent Hans Beerekamp selecteert elke week twee documentaires van NPO Doc die de moeite waard zijn. Dit keer: hoe een film een leven verandert in de favela, en wat daarvan 20 jaar later rest.

Tv-recensent Hans Beerekamp selecteert elke week twee documentaires van NPO Doc die de moeite waard zijn. Het gaat om de beste documentaire die de afgelopen week op een van de NPO-zenders in première ging en een wat oudere documentaire die op een of andere manier commentaar levert op de eerste. Meediscussiëren? #NRCdoc

Door Hans Beerekamp

In 1994 won Jos de Putter (Terneuzen, 1959) met zijn tweede documentaire Solo, de Wet van de Favela de hoofdprijs van IDFA, die toen nog Joris Ivens Award heette.

De film zou van invloed zijn op de carrière van de filmmaker, die later onder meer eindredacteur van Tegenlicht en chef video van De Correspondent werd. Maar veel groter was de impact voor een van beide hoofdpersonen, getalenteerde elfjarige straatvoetballertjes in Rio de Janeiro.

Nadat Willem van Hanegem de film gezien had, mocht de beste van de twee een jaar later de jeugdopleiding bij Feyenoord gaan volgen. Deze Leonardo won met de Rotterdamse club de UEFA Cup, en speelde ook voor Ajax, NAC en verschillende buitenlandse teams.

De andere, Anselmo, vergat zijn voetbalschoenen bij een proefspel en bleek ook verder niet erg ambitieus. Hij bleef achter in de favela, werd visser en had geen geld om een apparaat te kopen om de dvd af te spelen van de film die Leonardo hem toestuurde.

Twintig jaar later, weer aan de vooravond van een wereldkampioenschap, keert De Putter terug naar Rio de Janeiro, samen met Leonardo, voor de vervolgfilm Solo, Out of a Dream. Ze ontmoeten Anselmo, en de jeugdtrainer die nooit meer iets hoorde van zijn favoriete pupil.

De conclusie lijkt te zijn dat rijkdom niet gelukkig maakt. Leonardo heeft ruzie met zijn moeder over het huis dat hij voor haar kocht en over zijn nieuwe vriendin. Moeder noemt zoon een leugenaar, hij haar een anaconda.

Daarentegen leidt de harmonieuze Anselmo een relatief gelukkig, simpel bestaan: bijna een romantisch cliché.

De Putter vraagt zich af of hij die film wel had moeten maken. Goede vraag, maar het antwoord is duidelijk: natuurlijk wel.

Over de maker

Jos de Putter (Terneuzen, 1959) was filmjournalist, toen hij overrompelend debuteerde met de documentaire Het is een schone dag geweest, over het laatste jaar van zijn vader op de boerderij. Sindsdien maakte hij vele documentaires en werkte ook voor VPRO-televisie.

Lees ook in NRC Handelsblad: Het leven laat zich niet betrappen (€), een interview met De Putter uit 1994.