Een vertederende antiheld

Bas van Putten kun je wakker maken voor de meest fantasieloze auto. Deze Skoda is een zinvolle stap terug.

Foto Peter de Krom

Veertig jaar geleden, toen ik opgroeide, was volgens de maatstaven van nu iedereen saai. De mensen droegen saaie kleren, woonden in saaie rijtjeshuizen, reden in saaie auto’s en de politiek was één groot middenveld.

Toen kwam de grote psychotherapeutische bevrijdingsleer de burgers hun probleem uitleggen. Ze waren helemaal niet saai, ze werden klein gehouden door de kledingindustrie, de architecten en de autofabrikanten die met kleurloze confectie elke vorm van zelfexpressie fnuikten.

Veertig jaar lang vochten mode, design en marketing tegen de onderdrukking van de levenskunstenaar in de geknechte massamens. Die operatie is een groot succes geworden. Het moderne individu heeft een dagtaak aan het uitdragen van zijn unieke persoonlijkheid. Zijn individualisme is zo onbeteugeld uit de kast gekomen dat je het er af en toe weer in zou willen opsluiten. Bijna alle auto’s zijn aandachthongerige overstatements. Helaas ziet niemand ze. Extreem is te gewoon geworden.

Wie nu wil opvallen, moet een Skoda Fabia Combi kopen. Wat is die saai, zeg! Over het design kan ik weinig meer zeggen dan dat het wordt gekenmerkt door ramen, deuren en wielen. Spannendste detail is de vouw die over de flanken loopt, een daad die toch een soort van vastberadenheid verraadt. Niettemin: de ramen zijn vrij groot, de deuren goed toegankelijk, zijn kofferruimte is de grootste in de kleine middenklasse. Goed ontwerp dus.

Maar nu. Hoe breng je in deze tijd zulke zaaddodende verdiensten aan de man? Fabia-kopers zijn mensen die niet in verbouwde gasfabrieken wonen, die al twintig jaar halsstarrig volhouden gelukkig getrouwd te zijn. Die bij de aankoop van een spijkerbroek meer op de snit dan op het merk letten en op kantoor om vijf uur sharp hun parka’s aantrekken om maar niets van de gestampte pot te hoeven missen. Mensen die officieel zijn uitgestorven, grapte de man die de commercial maakte.

Zo zien we Skoda in het spotje haast vertwijfeld op moderne mensen mikken. Terwijl een Fabia met glasdak door de straten van een hippe stad toert, zien wij in tussenshots een modeatelier waar frisse jongeren aan een couturelijn werken, die in de ontknoping wordt gepresenteerd.

Ik hoef niet uit te leggen dat hier een verkeerd signaal wordt afgegeven. Je ziet het weifelende Skoda zich heel eigentijds voor zijn imago schamen. De twintigers in dit reclameblokje spugen op een Fabia. Die willen een Smart of, waarschijnlijker, helemaal geen auto.

Meisjesschuwe schaatser

Ik verwijt Skoda dat het niet de kans heeft aangegrepen duidelijk te maken wat de laatste bleekneus in de autowereld tot enclave van beschaving maakt. Hij is het symbool van een waardigheid die het niet in uiterlijkheden zoekt, het karrepaard voor mensen die hun ijdelheden binnenskamers houden – van de kleine, trouwe ambtenaren tot de grootste geesten.

Ik had als pr-strateeg een puisterige, meisjesschuwe schaatser achter het stuur gezet, een jongen die het touchscreenscherm alleen gebruikt om Langs de lijn te beluisteren en zijn coach te bellen, maar in de slotscène wel Europees kampioen op de tien kilometer wordt. De toekomstige Nobelprijswinnaar die de Variabele, Verlaagbare Bagagevloer van de Fabia dankbaar benut om zijn laboratoriumuitrusting in te laden en zijn bevroren ruiten reinigt met de standaard ijskrabber in het tankklepje, kinderlijk geroerd door Skoda’s sluwe vondsten. Dan hadden we begrepen wat de Fabia volgens de Skoda-slogan Simply Clever tot die vertederende antiheld bevordert.

Mij mag je wakker maken voor de meest fantasieloze auto van de wereld met zijn laadruimte van 530 liter – met neergeklapte achterbank 1.395! – tegen een basisprijs van nog geen 15.000 euro. De 18.590 euro kostende 1.2 TSI Greentech Style die ik meekrijg, pronkt al enigszins boven zijn stand met lichtmetalen velgen en een mirrorlinksysteem dat de functies van je smartphone via bluetooth naar het touchscreendisplay overhevelt. Maar zijn muisgrijze rechtlijnigheid blijft fier overeind. Dit saai lijkt mij als Zinvolle Stap Terug een statement van jewelste. Veertig jaar na mijn bloedeloze jeugd is de Fabia een dringend vraagteken bij alles wat als levensstijl over de toonbank moet. Hij is de grauwe huls voor het vergeten echte leven, waarin een auto het gereedschap was dat je naar je geliefde voerde, die je nog niet verstootte om je postzegelcollectie en je suffe trui.