Een stem als boter

Zijn nummers heb je ongetwijfeld een keer gehoord. Op de radio, in de supermarkt of in de sportschool. Sam Smith (22) is een van de grootste popsterren van het moment. Maandag staat hij in een uitverkochte HMH.

foto: FREDERIC J. BROWN/ AFP PHOTO

Taylor Swift was voor haar wereldtournee in Londen, vorig jaar februari, toen ze Sam Smith uitnodigde om een nummer te zingen tijdens haar concert. Zijn naam was toen nog niet zo bekend – Smiths debuutalbum zou pas maanden later uitkomen – maar zijn stem was wel al op de radio geweest. Hij zong op de single ‘La La La’ van Naughty Boy. Taylor Swift had het nummer ontdekt via het Twitteraccount van een Britse radio-dj, waarna ze „de vreemde neiging voelde om Smith aan haar fans te introduceren”, vertelde ze in Rolling Stone Magazine.

Het moment dat Taylor Swift en haar band Sam Smith tijdens de soundcheck vanaf de zijkant van het podium in zijn microfoon hoorden zingen – ze konden het horen in hun oortjes – zal ze nooit vergeten. „We stopten met waar we mee bezig waren. We waren allemaal verbijsterd. Zijn stem was live nog beter dan op de opnames die ik had gehoord.”

Die avond deed Sam Smith hetzelfde voor het publiek van de O2-Arena in Londen. Swift, in hetzelfde interview: „Ze gilden niet omdat hij beroemd was, of omdat ze hem herkenden. Het was meer dan dat. Ze gilden voor Sam omdat ze zich alle 20.000 op hetzelfde moment realiseerden dat ze zich voor de rest van hun leven zullen herinneren dat ze Sam Smith in het begin van zijn carrière zagen.” En daarna: „Ik weet dat ik dat zal doen.”

Denk je nog nooit gehoord te hebben van Sam Smith? Een jaar geleden had dat waar kunnen zijn. Maar echt, dat je de stem van de 22-jarige Brit nog nooit heb gehoord, is bijna onmogelijk. Je hoort hem in de sportschool, in de Albert Heijn, op de radio, onder emotionele scenes op televisie.

Hij lijkt op een rugbyspeler

Sam Smith zou ‘the next big thing’ worden, voorspelde de BBC vorig jaar, meer dan een stem. En dat werd hij. In mei verscheen zijn debuutalbum The Lonely Hour, waarmee hij de enige artiest werd die vorig jaar meer dan 1 miljoen platen verkocht in het Verenigd Koninkrijk én in de VS. Beyoncé noemde zijn stem „als boter”. Bij de Grammy’s afgelopen maand nam hij vier beeldjes mee naar huis. Hij won Best New Artist, Best Pop Album, Song of the Year en Record of the Year.

Smiths gestalte is indrukwekkend. Hij is groot, breed, bijna altijd gekleed in het zwart. „Als een rugbyspeler uit de Midlands, die lachend de tanden uit zijn mond spuugt na een bottenbrekende tackle”, schreef muziekblad Oor vorig jaar. „Tot hij daadwerkelijk zijn mond open doet”.

Zijn stem is nog indrukwekkender. Hoog, warm, met een ongekend bereik.

Toch is zijn muziek anders

De songteksten op The Lonely Hour zijn zoet, mierzoet. Uit ‘Lay me down’:

‘I’m reaching out to you / Can you hear my call? / This hurt that I've been through / I’m missing you, missing you like crazy’

Liedjes over liefdesverdriet en verlangen zijn niets nieuws in de mainstream popmuziek. Toch is er iets anders, iets aan Smith wat minder doorsnee is: de liedjes waarin hij zijn hart uitstort over zijn liefdesleven zijn niet geschreven over vrouwen, maar over mannen.

Al blijft dat in zijn songteksten in het midden. Hij zingt niet over hem of haar. Omdat iedereen een kunst en poëzie op zijn eigen manier interpreteert, zei Smith daarover in een interview met Fader Magazine: „Het is belangrijk dat mijn muziek iedereen bereikt – of het nu een man, een vrouw of een geit is.”

Smiths geaardheid is niet relevant voor de muziek die hij maakt, en het lijkt bij zijn fans ook geen belangrijke rol te spelen. Toch kwam hij vorig jaar, voor zijn debuutalbum The Lonely Hour uitkwam, publiekelijk uit de kast in een interview. (Voor zover dat nog nieuws was: „Ik ben al uit de kast sinds ik vier ben.”)

Dat had een catastrofe kunnen worden, zei Ellen DeGeneres een paar maanden geleden tegen hem in haar televisieshow. „Dan zou je daarom bekend komen te staan. Dat zou je muziek kunnen overschaduwen.”

Smith antwoordde: „Ik had het gevoel dat ik het moest benoemen. Zodat mensen zouden weten waar mijn album over gaat. Het voelde ook dapper om te doen. (...) Anders hadden mensen misschien gedacht dat ik loog, alleen maar om platen te verkopen. En dat was dus niet het geval.”

Smith werd geboren op het Engelse plattenland in Cambridgeshire. Toen hij acht jaar oud was hoorden zijn ouders hem meezingen met Whitney Houston’s ‘My Love Is Your Love’. Ze besloten hem op zangles te doen.

Op zijn zestiende was hij voor het eerst in het nieuws – of nou ja, zijn moeder, Kate Cassidy. The Daily Mail kopte: ‘City banker is sacked for spending too much company time on son’s pop dream’. Smiths moeder had een goede baan als bankier, maar zou onder werktijd te veel bezig zijn met de carrière van haar zoon. Daardoor zou ze haar baan verloren hebben - waar ze meer dan 500.000 pond (687.000 euro) per jaar verdiende. Smith ontkent die berichten.

Twee jaar en zes managers later verhuisde Smith naar Londen. Tot een paar jaar geleden werkte hij achter de bar in het financiële district. Daar at hij de overgebleven fish and chips van klanten als avondeten. Als hij ’s avonds vrij was, zo vertelde hij in het interview met Rolling Stone Magazine, dronk hij soms thuis een fles wijn leeg. Om moed te verzamelen om alleen naar een gaybar te gaan.

Ik maakte slechte muziek

Het was de periode dat hij de man die later zijn manager (hij had er inmiddels zes versleten) zou worden voor het eerst ontmoette, Elvin Smith. Hij introduceerde hem bij songwriter Jimmy Napes, met wie Smith zijn album schreef.

The Lonely Hour is eigenlijk een soort dagboek geworden. Over wat Smith meemaakte, toen hij achter de bar werkte. Over het lege gevoel na onenightstands, en onbeantwoorde liefde. „Toen ik mijn platencontract tekende dacht ik dat ik Beyoncé was. Met een beetje Britney Spears en Jennifer Lopez. Ik maakte slechte muziek”, zei Smith tijdens een concert in Brussel. Tot hij een nacht uitging met vrienden in Londen, heel dronken werd, en de volgende dag een schrijfsessie had. Toen begon hij te schrijven over de dingen die er die nacht waren gebeurd.

„Mensen zeggen dat mijn album droevig is”, zei hij ook. „Maar voor mij is het niet droevig. Ik heb goede herinneringen aan die tijd waar het album over gaat.”