Een grote stapel bloemen op de best beveiligde plek van Rusland

Bloemen worden neergelegd ter nagedachtenis aan de vermoorde Boris Nemtsov. Foto EPA / Sergej Ilnitski

„Hij was niet bang.”

„Waarom droeg hij geen kogelvrij vest? Had hij maar een vest gedragen.”

„Navalny is de volgende. Let maar op.”

Op de Grote Moskvorestki-brug, vlak onder de muren van het Kremlin, staan Moskovieten te discussiëren. Het is meer dan twaalf uur na de moord op oppositieleider Boris Nemtsov, maar de mensen blijven komen: niet in grote massa’s, maar in een langzame, gestage stroom. Met bedrukte gezichten banen de rouwenden zich een weg langs de toeristen op het Rode Plein. Over het plein schalt vrolijke muziek: hoewel het einde van de winter nadert, is de ijsbaan nog open.

Het is een vreemd contrast met de openbare rouw op de plaats delict, nog geen tweehonderd meter verderop. Sommigen barsten in snikken uit, als ze hun bosjes anjers op de groeiende stapel bloemen hebben gelegd. Anderen zijn cynisch. „Privet”, zegt een oudere man, en hij wuift naar het Kremlin. „Hallo, hallo.” Op de trans van de Beklemisjevskaja-toren is een manshoge witte camera te zien, die is gericht op de brug. Deze camera moet alles hebben vastgelegd, zegt de man. „En ze filmen ons nu ook.”

Het Kremlin is de best beveiligde plek van Rusland. Op het Rode Plein krioelt het van de politie en de FSB-agenten. Vanaf de kantelen van de Middeleeuwse vesting staan scherpschutters permanent op de uitkijk.

Toch werd juist hier een van de belangrijkste critici van het Poetin-regime doodgeschoten. Op vrijdagavond elf uur verliet Boris Nemtsov het luxe-warenhuis GOEM, in het gezelschap van de 23-jarige Oekraïense fotomodel Anna Doeritskaja. Het tweetal liep over het plein, en daalde af naar de brug over de rivier de Moskva, toen een witte auto stilhield en er verschillende schoten werden afgevuurd. Nemtsov werd door vier kogels geraakt. Hij overleed op het trottoir, op nog geen honderd meter van het Kremlin, onder het oog van de de bewakingscamera’s. De daders zijn nog steeds voortvluchtig. Volgens de politie is de vluchtauto – een witte Lada Priora met een nummerbord uit de deelrepubliek Ingoesjetië – inmiddels gevonden.

Het Russische Openbaar Ministerie liet vandaag in een verklaring weten uit te gaan van politieke motieven. Het OM trok zelfs verschillende theorieën uit de kast. De moord zou bijvoorbeeld een „provocatie” kunnen zijn om het land te destabiliseren. Nemtsov – die zich in scherpe bewoordingen uitliet over de aanslag op het satirische tijdschrift Charlie Hebdo – is misschien vermoord door moslimextremisten. De oppositieleider zou ook – in de woorden van het OM – een „heilig offer” kunnen zijn geweest van „hen die niets uit de weg gaan om hun politieke doelen te realiseren.” Die merkwaardige formulering werd ook gebruikt door Poetins woordvoerder Dmitri Peskov. De Russische president zou inmiddels persoonlijk toezien op het onderzoek van de moord.

Voor de rouwenden op Moskvoretski-brug is er echter weinig twijfel over wie er achter de moord zit. Aangezien Aleksej Navalny in de gevangenis zit, zou Boris Nemtsov het belangrijkste gezicht zijn bij de grote protestmars die deze zondag zou worden gehouden in een buitenwijk van Moskou. De moord op Nemtov heeft die plannen in de war gestuurd: morgen, zo laat voormalig parlementariër Gennadi Goedkov weten, zal er in het centrum een herdenkingsoptocht plaats vinden.

„Wie er schuldig is?”. De gepensioneerde Larissa Isajenkova kijkt in de richting van het Kremlin. „Misschien heeft Poetin niet opdracht gegeven tot deze moord. Maar hij heeft het land wel in deze toestand gebracht, waarin alles is veroorloofd.” Haar handen omklemmen een klein busje tulpen.

Elena (46) heeft haar bloemen al gelegd. Ze heeft haar dochter meegenomen naar de Moskvoretski-brug. „Om haar te laten zien dat er mensen zijn die niet onverschillig blijven.” De psychologe kende Nemtsov een beetje, heeft hem verschillende malen ontmoet. „Een hele bijzonderde man voor iemand met zijn positie”, zegt ze. „Een man met humor.” Ze glimlacht heel even. „Een echte kerel.”