Dokter nodig? Even een half uurtje in de auto

In de aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen van 18 maart bezoeken twee verslaggevers de twaalf provincies en tekenen alledaagse zorgen van de kiezer op. „Verplicht voor zorg naar de overkant? Liever niet!”

Zeeland! Als je de Randstad gewend bent, altijd weer een verademing. Die ruimte! De schone lucht! Geploegde akkers die glimmen in de regen! De populieren om de woonhuizen!

En ook: ruzie om de zorg!

Zeeuwen doen de laatste jaren bijna niets liever dan debatteren over dokters. Ze vertellen dat ze beseffen dat het voor ziekenhuizen en verzekeraars niet altijd rendabel is in dunbevolkte gebieden te werken, maar dat ze net als iedereen recht hebben op „bereikbare en kwalitatief goede zorg”, zoals dat op het provinciehuis in Middelburg heet.

Eerst maar eens naar Zeeuws-Vlaanderen. Hier wonen de mensen „aan de overkant” van de Westerschelde, van wie je bijna zou vergeten dat ze er ook nog bij horen. Bij Nederland. Onderweg heeft een bewoner aan de telefoon al verteld dat er weinig aan te merken valt op de ziekenhuizen in Terneuzen en in Oostburg, maar dat die ziekenhuizen ook weleens kunnen verdwijnen door voortschrijdende fusies. Dat zou rampzalig zijn. „Dan zitten we als ratten in de val. We zitten hier klem tussen België en de Westerschelde en zijn alleen met een dun lijntje, de tunnel, verbonden met de rest van Zeeland.”

De beller is voorzitter van de cliëntenraad van ZorgSaam, „de specialist voor jong en oud” die ziekenhuiszorg, ambulancezorg, thuiszorg en ouderenzorg levert en „daarmee één van de grootste werkgevers in Zeeland” is, zoals de website vermeldt. Prachtige teksten. Maar nu nog wel even zorgen dat ZorgSaam niet failliet gaat, want er is een enorm financieel tekort en er zijn al enkele honderden banen geschrapt. „Als we niet oppassen, gaan we naar de gallemiezen”, zegt voorzitter Frans Westerbeek van de cliëntenraad.

Gearriveerd bij het ziekenhuis in Terneuzen. Een patiënt vraagt lachend of we een paar miljoen euro komen brengen. De nood is hoog. „Misschien kan het ziekenhuis aandelen uitgeven onder patiënten?” Een vrouw in een scootmobiel heeft bloed laten prikken en meldt dat de zorg hier nog steeds goed is. Een vriendin van haar is overleden nadat de huisartsenpost aanvankelijk had geweigerd de ernst van de situatie in te zien. Maar ja, iedereen heeft wel een gruwelverhaal.

Op naar een huisarts in Breskens. Onderweg bellend met de provincie en bedenkend wat volgens zowat alle politieke partijen het probleem in Zeeland is: dat ziekenhuizen onvoldoende samenwerken, zoals in een alarmerend rapport wordt gesteld. „Het ontbreekt aan een door het veld gedragen visie, zelfs het besef dat die er zou moeten zijn lijkt afwezig. Mogelijk is ook veel tijd verloren gegaan met gekibbel, vliegen afvangen, speldenprikken uitdelen.” Steeds meer operaties worden buiten Zeeland verricht en dat is onwenselijk, vertelt gedeputeerde George van Heukelom (SGP). „Want dan hebben we het over planbare zorg waarmee je het geld verdient om de acute zorg te kunnen betalen.” En die spoedeisende hulp staat toch al niet goed bekend. Vooral sinds op Walcheren acute hulp niet meer te krijgen is en je daarvoor een half uur moet rijden naar Goes. „En in Goes hebben ze een imagoprobleem. Er heerst het idee dat je daar niet moet zijn.” Een paar jaar geleden werd een jongetje geboren op de snelweg omdat de moeder uit Vlissingen onder begeleiding moest bevallen in Goes. „Dat heeft beroering veroorzaakt.”

In Breskens is altijd wat te doen, meldt een bord bij de grens. In zijn spreekkamer treffen we huisarts Peter Ballière. De Belg is een van de artsen die zich een slag in de rondte werken om een uitgestrekt gebied te bedienen. De huisartsen worden daarbij niet verwend door de verzekeraar. Onlangs werd onverhoeds de apotheek gesloten. Zeker: de verzekeraar is per receptregel ruim tien keer zo veel geld kwijt als bijvoorbeeld in Amsterdam, waar een apotheker in dezelfde tijd meer klanten bedient. Maar patiënten moeten toch recepten kunnen halen zonder een uur te hoeven rijden? Het is, vertelt Ballière, altijd weer discussiëren om geld met de verzekeraars. „En het toppunt is dat de verzekeraar nu contracten afsluit met Belgische huisartsen.”

Laatste stop: Oostburg. Tien kilometer verderop. Zal dit ziekenhuis ooit moeten sluiten? „Geen probleem”, vindt een patiënt uit Breskens. Vorige week is hij met een ambulance opgehaald voor hartritmestoornissen. „Voor acute hulp kun je heel goed in een ambulance worden geholpen. In zo’n ambulance kunnen ze al heel veel.” Voor verdere behandelingen wil hij in de toekomst best naar Terneuzen rijden, dertig kilometer oostwaarts.

En stel dat je nu naar Goes moet? Naar de overkant van de Westerschelde? „Liever niet”, zegt een vrouw uit Kloosterzande. Met het openbaar vervoer reizen is lastig. Een autorit kost ook tijd. En heen en weer door de tunnel onder de Westerschelde kost tien euro. Een vaste eigen bijdrage in de zorg, in Zeeland.