De klant wordt zelf energiehandelaar, als het aan de Eneco-topman ligt

Foto Robin Utrecht

Thuis merken we er nog weinig van, de veranderende energiewereld. We koken op gas en draaien het licht aan als we zin hebben. Maar in feite leven we in de laatste fase van een verouderd systeem dat draait op fossiele brandstoffen: olie en gas.

Jeroen de Haas, die sinds 2007 leiding geeft aan het energiebedrijf Eneco, zegt vandaag in een interview met NRC Handelsblad minstens vijf keer dat het zo niet langer kan. “Dat gaat een keer mis”. Of “Het wordt gewoon te duur”.

Wat kan zo niet langer? Het antwoord: centraal energie opwekken in grote elektriciteitscentrales. Decentraal is de toekomst: energie uit zon en wind. Met een hoofdrol voor de klant, die zijn gebruik moet aanpassen aan de beschikbaarheid. Of zelf energie moet opslaan.

“We gaan van één grote centraal opgewekte stroom energie naar een systeem van heel veel lokaal opgewekte kleine stroompjes.”

Omzet en winst van Eneco

De Haas werd onlangs herbenoemd tot 2019 door de aandeelhouders. Dat zijn 55 gemeenten, waarvan Rotterdam de grootste is. Enkele choice quotes uit het interview:

Over de te verwachten toename van duurzame energie en de lagere prijzen daarvoor:

Hoe gaat het dan in zijn werk?
“Dan geven wij het bedrijf een signaal: nu moet je alles openzetten, want je krijgt van ons geld als je overvloedige windenergie afneemt. Dus wij gaan geld uitdelen.”

Daar word je niet rijk van…
“Maar wel van balanceren van het systeem. Als het hard waait en wij hebben veel windenergie in ons systeem, moeten we dat ergens kwijt. Wij zoeken dus klanten die in staat zijn de inname van elektriciteit op te voeren. Voor die flexibiliteit willen wij betalen. Je kunt die slag ook maken met elektrische auto’s. Een batterij die niks staat te doen kun je gebruiken om stroom op te vangen. Als er voor de gebruiker maar voldoende stroom in zit als hij de auto wil gebruiken.”

Dat betekent dus ook een andere energiemarkt?
“In een duurzaam systeem wordt de vrije markt totaal anders. Het huidige stelsel is gebaseerd op een fossiel systeem, op grote centrale, fossiele bronnen. Maar als meer dan 50 procent uit zon en wind bestaat, werkt dat niet meer. Dan moet je heel veel doen om dat systeem in balans te houden. Dan kun je niet zo maar ineens windmolens op het systeem duwen. Dan moet je een nieuwe omgangsvorm vinden met de klant.”

Over de regels:

Wat is uw grootste frustratie?
“Dat de regelgeving zover achterloopt. Iedereen ziet toch wat er gebeurt? Maar de regels lopen achter. De splitsing van productie en netbeheer is totaal achterhaald. Ook het feit dat we nog altijd verplicht zijn om naast elektriciteitsleidingen ook gasleidingen aan te leggen, zelfs op plaatsen waar nauwelijks meer gas wordt afgenomen. Ik had niet verwacht dat het zo moeilijk zou zijn om het stelsel te veranderen.”

Kan de overheid het tempo wel bijhouden?
“Nee.”

Dat is toch een kwestie van prioriteiten stellen?
“Ja. Het is een energierevolutie die dezelfde trekken heeft als de internetrevolutie. Voor een deel gaan die twee revoluties zelfs samen. Daar zouden we als land extreem veel baat bij kunnen hebben. Als we voorop zouden lopen.”

Over de tijd die we nog hebben:

“Elk jaar dat we mensen niet stimuleren om zelf energie op te slaan, is weggegooid. Het is toch eigenlijk te gek voor woorden dat je zou betalen om een gascentrale neer te zetten om stand-by te staan om de oude markt in stand te houden? Terwijl de technologie steeds meer andere mogelijkheden biedt.”

Lees het hele interview in NRC Handelsblad