Vrijgesproken oorlogsverdachte Ngudjolo toch niet uitgezet

Onmiddellijk nadat hij in hoger beroep was vrijgesproken door het ICC in Den Haag, is de Congolees Mathieu Ngudjolo Chui vanochtend opgepakt en naar Schiphol overgebracht om te worden uitgezet. Maar zijn uitlevering werd op ‘s avonds op het laatste moment voorkomen.

Mathieu Ngudjolo Chui uit Congo, tijdens de uitspraak van het Internationaal Strafhof. Foto ANP / Jerry Lampen

Onmiddellijk nadat hij in hoger beroep was vrijgesproken door het Internationaal Strafhof in Den Haag, is de Congolees Mathieu Ngudjolo Chui vanochtend opgepakt en naar Schiphol overgebracht om te worden uitgezet. Maar zijn uitlevering werd op ‘s avonds op het laatste moment voorkomen nadat zijn advocaat een nieuw verzoek om asiel had aangevraagd. Ngudjolo werd uit het vliegtuig gehaald.

Vorig jaar zomer werden al drie Congolese getuigen in het proces tegen hem en krijgsheer Germain Katangna uitgezet, nadat asielverzoeken tegen hen waren afgewezen.

Mathieu Ngudjolo Chui, wiens proces in november 2009 begon, werd ervan verdacht leiding te hebben gegeven aan een bloedbad in het dorpje Bogoro in Oost-Congo. Daarbij werden op 24 februari 2003 meer dan 200 mensen gedood.

In december 2012 stelde het Strafhof vast dat het bloedbad inderdaad heeft plaatsgevonden, maar dat niet boven alle twijfel verheven is komen vast te staan dat Ngudjolo als militair commandant verantwoordelijk was voor de aanval. Daarom besloten de rechters van het Strafhof tot vrijspraak, met de kanttekening dat dat niet noodzakelijkerwijs betekent dat hij “onschuldig” is.

Asiel

Na die uitspraak dreigde Ngudjolo ook al uitgezet te worden, maar toen hij naar Schiphol werd overgebracht, vroeg hij asiel aan. Staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie (VVD) wees dat af, maar op 28 mei het vorig jaar bepaalde de rechtbank in Amsterdam dat dat besluit “slecht gemotiveerd” en dat er daarop opnieuw naar de asielaanvraag gekeken moest worden. Maar later stelde de Raad van State de staatssecretaris in het gelijk en bepaalde dat zijn besluit gegrond was.

De vrijspraak in december betekende een nederlaag voor de aanklager van het Strafhof, de Gambiaanse Fatou Bensouda. Zij tekende daarom beroep aan tegen het ontlastende vonnis. In afwachting van de behandeling daarvan kreeg Ngudjolo een tijdelijke verblijfvergunning in Nederland om hem in staat te stellen het proces bij te wonen. Nu ook de zaak in hoger beroep is afgerond wil Nederland hem zo snel mogelijk het land uit hebben omdat het geen uitwijkplaats wil worden voor getuigen en (ex-)verdachten van het Internationale Strafhof.

Ngudjolo zegt, net als eerder de drie uitgewezen getuigen, dat hij gevaar loopt in Congo omdat hij in het proces in Den Haag belastende verklaringen heeft afgelegd over de huidige machthebbers in het land.