Nu weten we wie de Britse beul is

We leerden hem kennen als de beul van de Amerikaanse journalist James Foley. Later volgden Steve Sotloff, David Haines en Alan Henning. Allen werden ze onthoofd, schijnbaar door een man met een Brits accent: ‘Jihadi John’. Zijn identiteit lijkt nu bekend: Mohammed Emwazi.

Still uit een video uit 2014 van Jihadi John, door The Washington Post nu geïdentificeerd als Mohammed Emwazi. Foto Reuters

De wereld kent hem als ‘Jihadi John’: de man met Brits accent en zwarte bivakmuts die figureerde als beul in de onthoofdingsvideo’s van de terreurgroep Islamitische Staat (IS). Sinds de eerste video vorig jaar augustus opdook, zijn media en westerse inlichtingendiensten naarstig op zoek naar zijn ware identiteit. Die werd gisteren onthuld door The Washington Post. Jihadi John heet in werkelijkheid Mohammed Emwazi, een Brit uit een welgestelde familie die is geboren in Koeweit en opgroeide in West-Londen.

De Amerikaanse krant baseert zich op vrienden en andere mensen die hem kenden. Zij omschrijven hem als een beleefde, gelovige jongen met een voorliefde voor modieuze kleding. Zijn vrienden zeggen dat hij een baard droeg en erop lette dat hij geen oogcontact maakte met vrouwen.

Ze wisten al langer wie hij was

Amerikaanse en Britse inlichtingendiensten willen de identiteit van Jihadi John niet bevestigen – een woordvoerder van de Britse premier David Cameron verwees in dit verband naar lopend onderzoek. Maar het is aannemelijk dat ze al langer wisten wie hij was. De directeur van de FBI zei in september vorig jaar dat zijn dienst de identiteit van Jihadi John had achterhaald, onder meer met behulp van stemanalyse en interviews met voormalige gijzelaars.

Emwazi werd bovendien al jaren nauwlettend in de gaten gehouden door de Britse inlichtingendienst MI5, die hem meerdere malen heeft opgepakt en ondervraagd vanwege zijn vermeende radicaal-islamitische sympathieën. Desondanks is hij erin geslaagd naar Syrië af te reizen om zich aan te sluiten bij IS. Hoe is onduidelijk. Volgens vrienden zocht hij al jaren wanhopig naar manieren om het land te verlaten.

Een voormalige gijzelaar van IS die is ondervraagd door Amerikaanse functionarissen zei dat Emwazi deel uitmaakte van een team dat tot taak had om westerse gijzelaars te bewaken in Syrië. Omdat de bewakers allemaal een Brits accent hadden, stonden ze bekend als The Beatles.

Door zijn rol als beul in de onthoofdingsvideo’s groeide Emwazi uit tot het symbool van de gruweldaden van IS. Hij was voor het eerst te zien in de video die de moord toont op de Amerikaanse journalist James Foley in augustus 2014. Later volgden soortgelijke video’s van Steven Sotloff, David Haines en Alan Henning. Maar omdat de onthoofding zelf niet wordt vertoond – het beeld gaat op zwart als het mes op hun keel wordt gezet - is onduidelijk of Emwazi de moordenaar is, of iemand buiten beeld.

Volgens voormalige gijzelaars heeft Emwazi deelgenomen aan het waterboarden (verdrinking simuleren) van vier westerse gijzelaars, een marteltechniek die IS heeft overgenomen van de Amerikaanse terreurgevangenis op Guantánamo Bay, Cuba.

Volgens vrienden is Emwazi geradicaliseerd na een vakantie in Tanzania in 2009. Hij was net afgestudeerd in informatica aan de Universiteit van Westminster en besloot met vrienden op reis te gaan. Maar toen ze landden in Dar es Salaam werden ze opgepakt door de politie en ondervraagd.

Na het verhoor werden de drie vrienden op het vliegtuig naar Schiphol gezet, waar ze werden opgevangen door agenten van MI5. De dienst vermoedde dat ze wilden afreizen naar Somalië om zich aan te sluiten bij de terreurbeweging Al-Shabaab. Emwazi ontkende en verklaarde later dat de dienst hem wilde rekruteren als informant.

Na zijn terugkeer in Londen nam Emwazi contact op met CAGE, een organisatie die is opgericht door de voormalige Guantánamo-gevangene Moazzam Begg en die opkomt voor slachtoffers van de oorlog tegen terrorisme. Volgens CAGE was Emwazi woedend over de manier waarop de MI5 hem had behandeld.

Emwazi maakte in Londen deel uit van een hechte groep vrienden, die samen naar de moskee ging en voetbal speelde. Twee van hen kwamen in 2012 om bij een aanval met een Amerikaanse drone in Somalië.

Gevangene zonder kooi

Emwazi besloot na zijn verhoor te verhuizen naar Koeweit, waar hij aan de slag ging bij een computerbedrijf. Toen hij terugkeerde naar Londen om dingen te regelen voor zijn huwelijk met een vrouw in Koeweit, werd hij opnieuw opgepakt. Ze verhinderden dat hij terugvloog naar Koeweit.

„Ik had een baan die op me wachtte en een huwelijk om te beginnen”, mailde hij in juni 2010 aan CAGE. „Ik voel me een gevangene in Londen, maar dan zonder kooi. Een persoon die is gevangen en wordt gecontroleerd door mannen van de veiligheidsdienst, die de weg versperren naar mijn nieuwe leven in mijn land en geboorteplaats Koeweit.”

Asim Qureshi, de directeur van CAGE, meent dat de „intimidatie” door de MI5 heeft bijgedragen aan de radicalisering van Emwazi. Qureshi heeft tot 2013 contact met hem gehad, daarna heeft hij niets meer van hem vernomen „We hebben in dit land een situatie gecreëerd waarin de veiligheidsdienst straffeloos opereert en het leven van een jonge man kan vernietigen.”