Column

Losgaan in het Antropoceen... Het wat?

Rolinde Hoorntje spot trends en tipt. Deze week over de opgeblazen artiest Egyptian Lover en het hartje tussen muziek en de natuur.

Er zijn meer en minder verheven redenen om muziek te maken. Egyptian Lover, een opgeblazen Lionel Richie met gangsterattitude en pooierbril liet zich als tiener drijven door zijn onderbuik. „Ik wilde een plaat maken om vrouwen mee te vangen. Ik noemde hem Egypt Egypt (1984) zodat de vrouwen naar me kwamen vragen bij de dj”, zei hij in 2013 tegen de Red Bull Music Academy. „Ik had geluk en verkocht er vier miljoen.”

Egyptian Lover, zaterdag in Amsterdam, stal het gehijg van Prince en de beats van Kraftwerk en maakte er hiphop avant la lettre van. Hijgerige electro waarin het woord freak vaker voorkomt dan een lidwoord.

Er zijn ook artiesten die dieper nadenken over hun werk. Sonic Acts, ook dit weekend in Amsterdam, is een interdisciplinair festival voor beeldende kunst, wetenschap en geluid. Het vierdaagse festival, ooit begonnen als geluidsfestival, staat dit jaar in het teken van het Antropoceen. Het wat? Het Antropoceen. Hier hoor je werk dat je dieper doet nadenken over het effect van menselijk gedrag op de wereld om ons heen. Er is discussie onder wetenschappers, maar sinds 1950 zou er een nieuw geologisch tijdvak zijn begonnen. Het Antropoceen is de eerste periode waarin de mens meer land, stenen en zand verplaatst dan de natuur (gletsjers, rivieren, erosie). En dat zou niet alleen onderwerp van gesprek moeten zijn tussen groenfetisjisten, wetenschappers en dierenknuffelaars, het zou een publiek debat moeten zijn waarin ook kunstenaars een stem hebben, zegt festivaldirecteur Lucas van der Velden.

Er is een driedaags conferentieprogramma, maar er zijn ook kunstinstallaties die je moeten doen ervaren wat het effect is van menselijk gedrag. Want vaak ga je pas nadenken over je gedrag als je de effecten daarvan voelt, zegt Van der Velden. Een groep kunstenaars deed bijvoorbeeld onderzoek op één van de meest vervuilde stukjes grond ter wereld, bij de Noors-Russische grens. Door zware industrie is de lucht daar zo vervuild dat je na een dag je longen voelt worstelen. Op dat stukje grond maakte Jana Winderen veldopnames die ze verwerkt tot composities die ze vrijdag laat horen in Muziekgebouw aan ’t IJ. „Het is misschien niet zo direct als een foto, maar het blijft veel beter hangen als je luistert”, zegt Van der Velden.

In de haven van Amsterdam produceert een kunstenaar ‘het geluid van het Antropoceen’. Infrasound zijn de ultralage frequenties die ontstaan bij nucleaire testen. Speciaal ontworpen containerspeakers met propellers creëren de enorm lange geluidsgolven. Als je ertussendoor loopt, kun je de muziek waarnemen. Je hoort de golven niet, daarvoor is het te laag. Je voelt ‘de muziek’ in je onderbuik, met een net iets diepere lading.