De grootste vastgoedfraudezaak ooit in drie cijfers, drie letters en één gebouw

Foto iStock

Twee boeken, een toneelstuk en een televisieserie zijn er al over gemaakt. Maar vandaag volgt pas echt de ontknoping, althans in hoger beroep. Het gerechtshof in Amsterdam doet uitspraak in de Klimop-vastgoedfraudezaak. De zaak in drie cijfers, drie letters en één gebouw.

Update 10:00

Het gerechtshof in Amsterdam heeft vandaag in de Klimop-vastgoedfraudezaak in hoger beroep zeven jaar cel opgelegd aan hoofdverdachte Jan van V. In eerste aanleg had hij vier jaar cel gekregen. Volg de uitslag op nrc.nl.

250

De fraudezaak die van justitie de codenaam ‘Klimop’ kreeg draait om grootschalige fraude met vastgoedbeleggingen. Via een groot netwerk van projectontwikkelaars en vastgoedhandelaren, accountants, notarissen en makelaars wisten de fraudeurs vanaf midden jaren negentig miljoenen weg te sluizen. De twee slachtoffers, Bouwfonds (nu Rabo Vastgoed) en het Philips Pensioenfonds claimen een schade te hebben geleden van 200 tot 250 miljoen euro. Daarvan is nu 141 miljoen euro teruggehaald.

De spil werd gevormd door Jan van V. en zijn inmiddels overleden ‘oom’ en adviseur Nico Vijsma.

Van V. begon met zijn malversaties toen hij in 1995 directeur vastgoedontwikkeling werd bij Bouwfonds. Na zijn vertrek in 2001 ging hij er mee door als zelfstandig vastgoedman met stromannen in de top van Bouwfonds en Philips Pensioenfonds. Andere hoofdrolspelers waren Cees H., directeur van Bouwfonds, Olivier L., de financiële man van Bouwfonds’ vastgoedontwikkelingstak en Will F., de directeur van het Philips Pensioenfonds.

ABC

De fraude door Van V. en zijn netwerk vond plaats via een zogeheten ABC-transactie. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de moeilijkheid om de prijs te bepalen van grote vastgoedobjecten.

De ABC-transactie werkt als volgt: een pand wordt gekocht van de ontwikkelaar (partij A) door een tussenhandelaar (partij B), voor een lage prijs. B verkoopt dat pand vervolgens voor een veel hogere prijs door aan partij C. De winst wordt vervolgens verdeeld tussen de betrokken personen via valse facturen en voor fraude opgerichte bedrijven.

Ingewikkeld? De rechtbank in Haarlem maakte in 2012 dit filmpje over de fraude:

Symphony

Het bekendste voorbeeld van zo’n vastgoedtransactie is die van het kantoren- en appartementencomplex Symphony aan de Amsterdamse Zuidas, overigens géén onderdeel van de strafzaak. Het Philips Pensioenfonds betaalde 329 miljoen euro voor het pand. Via een geheime regeling gaf Bouwfonds in het in 1999 afgesloten contract maar liefst 60 procent van de winst op de verkoop weg aan gedelegeerd ontwikkelaar Trimp & van Tartwijk.

De ontwikkelaar zou de hoge winst verdiend hebben, volgens directeur Van V., omdat Bouwfonds zonder hun ‘bouwclaim’ bij de gemeente niet had kunnen bouwen. Die bouwclaim bleek later, in 2007, echter gewoon door Bouwfonds zelf te zijn afgegeven.

Lees ook dit interview uit 2012 met Nico Vijsma: Ik ben heel erg voor eerlijkheid

Hoger beroep, hogere straffen?

Het Gerechtshof oordeelt vandaag in het hoger beroep tegen twaalf hoofdverdachten. Het OM eiste afgelopen najaar straffen tot maximaal zeven jaar voor hoofdverdachte Van V. In eerste aanleg werden in 2012 lagere straffen opgelegd, tot maximaal vier jaar.

De aanklachten van justitie variëren van omkoping, verduistering, oplichting, valsheid in geschrifte tot deelname aan een criminele organisatie. Tot vreugde van het OM werd bij veel van de deelnemers in eerste aanleg deelname aan een criminele organisatie bewezen geacht.

Het meest opvallende vonnis werd tegen oud-bestuursvoorzitter van Bouwfonds Cees H. gewezen. Tegen hem was vier jaar cel geëist, maar de rechter legde hem een taakstraf van 240 uur op.

Verdachte Van V. kreeg een straf van vier jaar, net als oud-directeur Will F. van Philips Pensioenfonds. Financiële man Olivier L. kreeg een straf van drie jaar cel. Vijsma, die vorig jaar overleed, moest twee jaar de cel in. Omdat hij in beroep was gegaan, heeft hij zijn straf nooit uitgezeten.