De Afrikaanse jihad trekt ook Nederlandse jongeren

Bij radicaliserende jongeren denken we snel aan Marokkaanse Nederlanders die via jihadtrainingskampen in Syrië terechtkomen. Maar ook Somalische jongeren kiezen de jihad. Sommigen vechten mee in hun moederland, bij Al-Shabaab.

Archiefbeeld van trainende Al-Shabaabstrijders in Lafofe, ten zuiden van de Somalische hoofdstad Mogadishu. Foto AP / Farah Abdi Warsameh

Dat er Nederlandse jihadisten in Syrië en Irak vechten, wisten we al. Maar ze vechten ook in Somalië, als lid van terreurgroep Al-Shabaab. De jihadstrijders beschikken over een Nederlands paspoort. Eén van hen pleegde afgelopen vrijdag een zelfmoordaanslag; de vrouw blies zichzelf op in een hotel in de Somalische hoofdstad Mogadishu. De aanslag kostte aan 25 mensen het leven.

Wanneer het over jihadstrijders gaat, gaat het meestal over Marokkaanse Nederlanders die geradicaliseerd zijn, niet over Somaliërs. Toch zijn heel wat Somalische Nederlanders op jihad. Meerdere jongeren die in Syrië vechten voor een kalifaat, zijn van Somalische komaf. Ze hebben zich aangesloten bij terreurbewegingen als de Islamitische Staat of Al-Shabaab, in hun geboorteland.

Al-Shabaab heeft onder de meeste Somalische Nederlanders een slechte naam, vanwege de vele doden die de beweging op haar geweten heeft. Toch zijn sommige Somalische jongeren ontvankelijk voor de boodschap van de terreurgroep. Enkele Haagse jongeren die eind 2013 naar Syrië vertrokken en daar gesneuveld zouden zijn, werden in 2009 opgepakt op weg naar een Somalisch jihadtrainingskamp. Ze werden vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs. In datzelfde jaar werd Mohamud S.O. opgepakt in een asielzoekerscentrum in Dronten. Hij ronselde in de Verenigde Staten jongeren voor Al-Shabaab.

Heimelijke financiering

Een voormalig commandant van Al-Shabaab zei in 2012 tegen de BBC dat de terreurbeweging een slapende cel in Nederland heeft. Somaliërs zouden hier klaarstaan om aanslagen te plegen. De commandant was overgelopen en zat in een beschermingsprogramma van de Somalische interim-regering. Een jaar later maakte inlichtingendienst AIVD bekend dat Al-Shabaab vanuit Nederland actief wordt ‘ondersteund’. Nederlanders zouden de beweging heimelijk financieren en propagandamateriaal van Al-Shabaab verspreiden.

Vorig jaar werd een 30-jarige Somalische vrouw uit het Zeeuwse Terneuzen opgepakt voor het financieren van Al-Shabaab. Ze zou met twee Amerikaanse vrouwen een netwerk hebben gevormd dat zogenaamd geld inzamelde voor weeskinderen. In werkelijkheid werd het geld doorgesluisd naar Al-Shabaab.

De bekendste Nederlands-Somalische jihadganger komt uit Groningen en is blind. Taymullah al-Somali wordt de man genoemd. Hij zou in 2013 naar Syrië zijn gereisd. Op internet circuleren foto’s waarop hij in een lang gewaad poseert met IS-strijders. Op één foto draagt hij een machinegeweer. Onduidelijk is of hij het wapen kan hanteren – hij is immers blind.

Vatbaar voor radicalisering

Somalische jongeren zijn vatbaar voor radicalisering, blijkt uit onderzoek. Het Tilburgse instituut IVA concludeerde in 2010 dat Somalische jongeren zich vaker aangetrokken lijken te voelen tot de orthodoxe of fundamentalistische islam. Er zijn diverse oorzaken. Door gebrekkige opleiding, een gesloten cultuur en onverwerkte oorlogtrauma’s integreren Somaliërs slecht in Nederland. De helft van hen leeft in Nederland van een bijstandsuitkering. Onder andere niet-westerse migranten is dit 12 procent. Die slechte maatschappelijke positie en hun frustratie hierover maakt Somaliërs kwetsbaar voor radicalisering. Bij Somalische jongeren speelt mee dat zij sterk op zoek zijn naar een eigen identiteit. Ze voelen een brede kloof met de Nederlandse maatschappij, maar ervaren ook een kloof met hun land van herkomst. Ze identificeren zich niet meer zo sterk met hun familieclan, zoals hun ouders, en zijn minder gericht op Somalië. Ze voelen zich vaker moslim dan Somaliër. Een orthodoxe religie is voor hen een manier om hun identiteit vorm te geven, schrijven de onderzoekers.