Bordspellen uit Almere scoren opvallend hoog bij de fans

Heb je vakantie? Misschien kinderen thuis? Grote kans dat er op een gegeven moment een bordspel tevoorschijn komt. Wie heeft niet Monopoly, Stratego of Risk liggen, al dan niet onder een laagje stof? Onderzoeksbureau Multiscope berekende in 2013 dat 63 procent van de Nederlanders regelmatig een gezelschapsspel speelt. Mits er een „goede dosis regen” valt.

Wat maakt een bordspel populair, en hoe gaat het met de branche?

Een beetje ‘mwah’

BoardGameGeek, een database en beoordelingssite voor bordspellen, heeft het antwoord op de eerste vraag. Op een andere site, Github, maakte Rasmus Greve de complete database van BoardGameGeek openbaar. NRC Q analyseerde alle spellen met meer dan 50 beoordelingen, een kleine 7.500 in totaal.

Wat vinden de beoordelaars van de bekende titels die iedereen in de kast heeft staan?

Een beetje ‘mwah’, vooral. De populairste spellen zijn die voor de die hards: BattleCON (8,95), La Bataille de la Moscow (8,88) en Guerra De Mitos (8,78).

Spelregels? Die leest niemand

Uit de resultaten komt één opvallende factor naar voren: spellen van de Nederlandse uitgever 999 Games uit Almere scoren opvallend hoog. De Kolonisten van Catan bijvoorbeeld, maar ook Carcassonne en Agricola. Hoe komt dat?

Volgens Maurice Strubel, voorzitter van de Nederlandse spellenvereniging Ducosim, ligt dat aan de lage drempel en hoge mate van herspeelbaarheid.

„Spellen als Catan en Carcassonne hebben relatief weinig spelregels, dus je hebt ze snel door. Daar komt bij dat, in tegenstelling tot bijvoorbeeld ganzenbord, het spelverloop iedere keer anders is. Dat maakt het leuk om een spel vaker te doen. Uitgevers spelen daar slim op in met allerlei uitbreidingen.”

Ook de speelduur en het aantal spelers doen ertoe, blijkt uit de data. Hoeveel tijd je kwijt bent, moet passen bij het spel, zegt Marianne Riem van 999 Games. „De perfecte lengte bestaat niet. Die hangt af van het type spel en de doelgroep, regelmatige ‘expertspelers’ of mensen die af en toe spelen. Voor die laatste groep mikken we zo tussen een uur, anderhalf. Voor regelmatige spelers kan dat fors langer zijn.”

Dat geldt ook voor het aantal deelnemers. Riem zoekt naar twee belangrijke kenmerken in een nieuw spel. „Alle spelers moeten continu bij het spel betrokken zijn, hun aandacht mag niet verslappen doordat ze een tijdje niets kunnen doen. In principe moet iedereen tot het einde toe mee kunnen spelen.”

Hoe groot is de markt?

999 Games behaalde afgelopen jaar naar eigen zeggen een omzet van 10 miljoen euro. Het Duitse Ravensburger, een grote uitgever van puzzels en spellen als Memory en Koehandel, boekte in 2013 een omzet van 358 miljoen euro.

Harde verkoopcijfers voor de branche als geheel ontbreken. Het is lastig bijhouden doordat bordspellen en soortgelijke games op veel verschillende plekken verkocht worden: door grote (online) winkelketens, boekhandels en kleine speciaalzaken. Geen van de bedrijven biedt inzicht in de cijfers. Riem van 999 Games wil wel kwijt dat een toegankelijk bordspel succesvol is als er in Nederland tussen de 50.000 en 100.000 exemplaren van worden verkocht.

Het Amerikaanse marktonderzoeksbureau ICv2 berekende eind vorig jaar dat er in heel Noord-Amerika in de sector voor zogeheten hobbygames ongeveer 700 miljoen dollar (616 miljoen euro) omging. Bordspellen waren goed voor 75 miljoen. Ter vergelijking: alleen de Amerikaanse videogame-industrie al was in 2013 goed voor ruim 35 miljard dollar.