‘Aantal ondervoede kinderen neemt toe door ‘gezond’ eten’

Dat schreef het Algemeen Dagblad

illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

Superfoods worden ze wel genoemd, de gojibessen en chiazaadjes die volgens de liefhebbers supergezond zijn. Maar de deskundigen zijn minder enthousiast.

En nu zou de voedseltrend zelfs tot gezondheidsproblemen bij kinderen leiden. „Het aantal ondervoede kinderen in ons land neemt toe”, schreef het Algemeen Dagblad afgelopen weekend. De krant sprak met kinderarts Sandra Schrama die waarschuwde voor „te gezonde voeding”: „Mensen schrappen steeds meer voedingsmiddelen van het menu: melk, brood, boter. Er blijft minder over dat je wel kunt eten. Te weinig voor een kind, dat in de groei is.” Het zou vooral gaan om kinderen van hoogopgeleide ouders.

Andere media namen het nieuws over. Spits.nl schreef: „Kinderen ondervoed door te gezond eten.” En op de website van de NOS was te lezen: „Steeds meer kinderen krijgen zo ‘gezond’ te eten dat ze ondervoed raken.” Is er een – landelijke – trend? We gaan het checken.

Waar is het op gebaseerd?

Kinderarts Sandra Schrama en diëtiste Sonja van den Ende werken bij het Juliana Kinderziekenhuis (Den Haag) en kregen voor kerst zeven kinderen in 2,5 week binnen met ondervoeding. Een uitzonderlijke situatie en reden om aan de alarmbel te trekken, vonden ze. „Het zou mogelijk ook een landelijke trend kunnen zijn”, stellen de artsen op de website van het ziekenhuis. De reden volgens de artsen: „Te eenzijdige, zogenaamd ‘gezonde’ voeding.”

En, klopt het?

Een perswoordvoerder van het ziekenhuis nuanceert de uitspraken. Het was niet de bedoeling dat die zouden worden opgepakt als landelijke trend. Verder wil het ziekenhuis er niets meer over zeggen totdat er landelijk onderzoek is gedaan naar dit onderwerp.

Landelijke cijfers zijn er niet, zegt Koen Joosten, kinderarts in het Sophia Kinderziekenhuis in Rotterdam en voorzitter van de commissie voeding bij de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK). Wel zijn er cijfers over kinderen die zijn opgenomen met ondervoeding. En die cijfers nemen zelfs iets af volgens Joosten. Het percentage schommelt rond de 8,5 procent van de 60.000 tot 70.000 kinderen die jaarlijks worden gescreend bij de opname in ziekenhuizen. Opnames in het ziekenhuis doordat kinderen alleen maar superfoods eten en geen gevarieerd eetpatroon meer hebben, die is Joosten zelf niet tegengekomen.

We bellen nog een aantal kinderartsen in plaatsen waar je die hoogopgeleide ouders zou verwachten. Zien zij een trend?

Het Kennemer Gasthuis (Haarlem) herkent zich niet in de berichtgeving en heeft niet te maken gehad met ondervoeding door ‘gezond eten’. Medisch Centrum Haaglanden (Den Haag) wil er geen uitspraken over doen, omdat er niets bewezen is en er geen wetenschappelijk onderzoek is gedaan. Kinderarts Martin Baartmans en zijn collega’s van het Maasstad Ziekenhuis (Rotterdam) hebben nog geen kinderen voorbij zien komen met ondervoeding door ‘gezond eten’. Hetzelfde geldt voor het Diakonessenhuis (Utrecht), waar ze geen toename zien in het aantal kinderen met ondervoeding. De kinderarts in het Tergooi ziekenhuis (Hilversum en Blaricum) herkent zich persoonlijk ook niet in de trend, en geeft eveneens aan dat er geen cijfers zijn.

Van alle artsen die we raadplegen is er één die de trend niet meteen verwerpt, zij het heel voorzichtig. Annemarie van Bellegem, kinderarts in het Emma Kinderziekenhuis (Amsterdam) en gespecialiseerd in eetstoornissen, ziet wel kinderen die superfoods eten. Maar dat is niet zo opmerkelijk, nuanceert ze meteen, want mensen met een eetstoornis zijn meestal bezig met gezond eten. Dat wil nog niet zeggen dat hun problemen worden veroorzaakt door de superfoods. „Vaak speelt er bij echte ondervoeding ook een onderliggend probleem.” Ook Van Bellegem zegt dat er onderzoek nodig is om te kunnen spreken van een toename.

Voor de zekerheid bellen we nog met Eric van Furth, bijzonder hoogleraar eetstoornissen en directeur behandelzaken bij Centrum Eetstoornissen Ursula. Ook hij ziet de trend niet. „Bij mijn clientèle, patiënten met een psychiatrische eetstoornis, kom ik geen mensen tegen die aan ondervoeding leiden door té veel gezond eten.”

Conclusie

Raken meer kinderen ondervoed door ‘gezond’ eten? Cijfers zijn er niet. De artsen die we raadpleegden herkennen het fenomeen niet, of durven niet van een trend te spreken. We beoordelen de stelling als ongefundeerd.