Vechten om een pak melk, uren in de rij voor wc-papier

Venezuela lijkt meer en meer op Cuba, het land van de schaarste.

‘V inden jullie ook niet dat Venezuela steeds meer op Cuba begint te lijken?” De geur van gebraden worstjes verspreidt zich door de tuin als Sigrid, een interieurontwerpster van tegen de zestig, de vraag opwerpt bij een barbecue in Caracas.

Instemmend geknik. De elf Venezolanen op het kleine feestje praten over de schaarste in winkels, de politieke gevangenen. Over de onderdrukking van de vrijheid van meningsuiting. Allemaal onderwerpen die ze eerder kenden van Cuba.

Rayma, de gastvrouw, is een bekende cartoonist. Ze werd afgelopen najaar ontslagen toen haar krant in handen kwam van een regeringsgezinde uitgever. Rayma, die door de socialistische president Nicolás Maduro een „tekenende terrorist” is genoemd, zag het aankomen, zegt ze. „Dit regime heeft geen humor.”

Henrique, de vader van Rayma’s vriendin, haalt herinneringen op aan een familiebezoek aan Cuba, jaren geleden. Zijn toenmalige schoonfamilie had het rantsoen voor wc-papier opgespaard, zodat er genoeg was voor het bezoek. Nu zijn het de Venezolanen die uren in de rij staan voor een paar rollen.

Cubaans fenomeen

De gasten erkennen dat ze geluk hebben. Ze hebben geld genoeg om spullen op de zwarte markt te kopen – nog zo’n Cubaans fenomeen. Maar de armen, de beoogde begunstigden van de linkse revolutie die vijftien jaar geleden werd ingezet door wijlen Hugo Chávez, hebben geen andere optie dan wachten.

„In Havana zag ik altijd eindeloze rijen”, zegt Sigrid, die begin jaren 90 een paar keer in Cuba was, toen het communistische eiland een diepe crisis doormaakte na de val van de Sovjet-Unie. „Nu zijn wij net zo. Mensen vechten om een pak melk.”

Camilo, een Colombiaan die al jaren in Caracas woont, brengt in dat het leven in Venezuela zelfs onaangenamer is dan in Cuba. Toen hij daar een paar maanden een cursus volgde aan de universiteit kon hij tenminste in het donker over straat lopen. Dat kan in Venezuela niet meer: vorig jaar waren er meer dan 20.000 moorden in het land, en een veelvoud aan berovingen.

Onteigenen

Terwijl de situatie in Cuba langzaam verbetert, gaat Venezuela steeds sneller achteruit. In Havana zijn de afgelopen jaren allerlei restaurants en bedrijfjes geopend dankzij de economische hervormingen onder president Raúl Castro. Tegelijkertijd onteigende zijn ambtgenoot Maduro in Venezuela de ene na de andere onderneming.

Zo zijn er meer tegengestelde bewegingen. Cuba overlegt momenteel met de VS over het herstel van de diplomatieke betrekkingen; Venezuela is juist in een felle woordenstrijd met de VS verwikkeld over vermeende Amerikaanse betrokkenheid bij een complot om Maduro af te zetten. Terwijl Cuba 53 politieke gevangenen vrijliet, werd vorige week in Venezuela de burgemeester van Caracas zonder arrestatiebevel opgepakt. Hij zit nu in dezelfde gevangenis als andere bekende leden van de oppositie.

Als de paar worstjes en hamburgers van de barbecue op zijn, zegt Elena, de nieuwe partner van Henrique, hoopvol te zijn dat de situatie snel verbetert. Erger dan dit kan het toch niet worden? De moeder van twee studerende kinderen liep vorig jaar maandenlang mee in de demonstraties tegen Maduro, waarbij 43 doden vielen. „Let maar op. De mensen gaan weer in verzet komen.”

Valentina is sceptisch. Ze werkt bij het enige overgebleven radiostation van Venezuela dat nog niet is ingelijfd door de staat. Terwijl ze het toetje eet van aardbeien met chocolade analyseert ze dat Venezolanen te bang zijn weer de straat op te gaan. „Het tegengeluid is verstomd.”

De regering-Maduro, beticht van het stelen van het Venezolaanse oliegeld, heeft grote belangen aan de macht te blijven. Wie zegt dat ellende leidt tot verandering, zegt Valentina. Vergeet niet dat de Castro’s het al ruim 56 jaar volhouden in Cuba.