Column

Relatiemoment

Bij de Nieuwmarkt in Amsterdam liep ik langs zo’n Chinese massagesalon, het moderne equivalent van het verdwijnende Chinese restaurant – ook met vlees voor lage prijzen.

Bij sommige van die salons kun je door de voorruit goed naar binnen kijken, alsof ze daar willen zeggen: wij zijn niet zoals die andere salons, wij geven alleen nette massages. Om dat te onderstrepen zit er vaak een Chinese vrouw voor het raam met haar rug naar de straat gekeerd.

In deze salon was vanaf het trottoir een heel ander tafereel te zien, ook ostentatief kuis, maar tegelijk van een adembenemende decadentie. Op twee ligbedden, met een kleine ruimte ertussen, lagen een man en vrouw – niet ouder dan een jaar of dertig – naast elkaar uit te rusten. Ze keken naar het plafond, maar waren met elkaar in gesprek, hun lippen bewogen. Het leken me buitenlandse toeristen, ze droegen vrijetijdskleding en hadden een tevreden, genietende uitdrukking op hun gezicht, als van mensen die het hun volste recht vonden eens even goed verwend te worden.

Dat verwennen gebeurde door twee gezette Chinese vrouwen van royaal in de vijftig. Zij hadden ieder een klant voor hun rekening genomen en zaten aan de voet van het ligbed. Daar bevond zich een ontblote voet van de man en de vrouw. De Chinese vrouwen knepen en kneedden deze voeten met een lusteloos automatisme, alsof ze in de keuken van een (Chinees) restaurant zaten en (Chinese) boontjes dopten.

Ik bleef staan om gefascineerd toe te kijken, maar liep beschaamd door toen een van de vrouwen haar hoofd ophief en mij met een droef soort meewarigheid aankeek. Ik begreep haar. Het is al erg genoeg twee geblaseerde kosmopolieten te moeten verwennen, laat staan daarbij beloerd te worden door een enge kaaskop.

Terwijl ik doorliep, moest ik denken aan een merkwaardig woord dat ik onlangs op straat hoorde, in een andere context. Ik liep toen op een brug achter twee jonge vrouwen, vriendinnen vermoedelijk, want de toon van hun gesprek had een bepaalde vertrouwelijkheid. Zij spraken over hun favoriete manieren van uitgaan.

De een hield van café en dance, de ander prefereerde cabaret en... ze aarzelde. „Film misschien?” vroeg haar vriendin. „Niet echt”, antwoordde de ander. „Ik ga er wel vaak heen met Daan, maar hij wil altijd naar harde actiefilms en juist daar geef ik niks om. Ik doe het voor hém. Wij hebben doordeweeks weinig tijd om elkaar te zien. Dit is een vast relatiemomentje, daar moet je zuinig op zijn.”

Ik kende het woord niet goed, maar inmiddels heb ik geleerd dat er allerlei soorten relatiemomenten zijn, in de wereld van de handelscontacten maar ook in het huwelijksleven. In een boek over huwelijk en relatie van Michaël Moeller las ik op internet deze passage: „In de uiterlijke gebeurtenissen die een paar nietsvermoedend bespreekt, ligt een relatiemoment verborgen. [...] Alles is een beeld van de relatie. Ook wanneer we ons alleen tot de buitenkant beperken, ook wanneer we ons over ogenschijnlijk onbelangrijke zaken opwinden, steeds zijn we bezig met onze innerlijke toestand.”

Het blijft een nogal vaag begrip. Zijn relatiemomenten die momenten waarop een relatie wordt bekrachtigd dan wel vernietigd? Zoiets, vermoed ik. Maar de praktijk zal wel belangrijker zijn dan de theorie. Ga samen naar de film of een Chinese massagesalon – dan komt de rest vanzelf.