Niks glamour, hier lopen gewoon zzp’ers

Foto Reuters

Modellen van over de hele wereld paraderen nu over de catwalks tijdens de fashion week in Milaan. Bedrijven als Gucci, Prada, Versace en Armani showen hun nieuwe collecties. Wat de modellen dragen is voor de meeste mensen niet te betalen. Voor het model zelf waarschijnlijk ook niet, soms houdt ze zelfs helemaal niets over aan het lopen van een show.

Op de catwalk lopen ondernemers. Het idee dat je een contract krijgt bij een bureau is een mythe. Touché, Wilma Wakker, Max Models, Paparazzi, Future Faces: geen van deze bureaus werkt met een garantie- of arbeidscontract. Een bureau kan namelijk geen garanties geven voor het aantal opdrachten of de hoogte van de vergoeding.

“Je kunt niet in een glazen bol kijken om te zien of een model een gecontracteerd bedrag wel gaat terugverdienen”, zegt Astrid van den Worm van Future Faces Model Management. Er wordt daarom een dagprijs afgesproken, de hoogte daarvan verschilt per opdracht.

Je bent je eigen bedrijf

Modellen zijn zelfstandig ondernemers. Dat betekent geen cao, geen belangenvereniging en geen arbeidsregulatie. “Als model heb je niet een eigen bedrijf, je bént je eigen bedrijf”, vertelt Eline van Uden (27). Ze is vorige maand gestopt na tien jaar modellenwerk en deed voor haar masterscriptie Gender Studies aan de Universiteit Utrecht onderzoek naar de arbeidssituatie van modellen. Modellen zijn geen ‘gewone’ zzp’ers, bleek ook uit haar onderzoek.

“Een model handelt in haar uiterlijk, een agent of bureau verkoopt dat aan een modeklant”, legt Van Uden uit. Een modellenbureau is eigenlijk in dienst van het model, niet andersom. Een model betaalt het bureau ook, door een fee af te dragen. In Nederland is dat standaard zo’n 20 procent van de bruto inkomsten van het model. Tegelijkertijd zijn modellen afhankelijk van hun bureaus, omdat die de directe contacten hebben met de klanten in de mode-industrie.

Van Uden zou willen dat er meer bescherming zou komen voor kwetsbare, jonge meiden. Bijvoorbeeld in de vorm van arbeidsregulatie, toezicht of een belangenvereniging. Zo heeft de New Yorkse Sara Ziff, model en arbeidsactivist, met haar organisatie The Model Alliance voet aan de grond gekregen in de modewereld. “Ziff zet zich in voor betere arbeidsvoorwaarden, financiële transparantie en een gedragscode voor de mode-industrie.”

Het probleem is dat modellen – net als veel andere zzp’ers – geen georganiseerde groep zijn, volgens Van Uden. Bovendien is het voor modellen moeilijk om zich lokaal te organiseren, omdat het werk de landsgrenzen overschrijdt.

Bureaus met dubbelrollen

Hoe denken de modellenbureaus zelf over belangenorganisaties? Martin Robbe van Wilma Wakker Model Management denkt dat het niet zal werken. Er zijn volgens Robbe wel diverse pogingen geweest om zoiets uit de grond te stampen, maar het is nooit gelukt.

“Ik maak het al dertig jaar mee dat geouwehoer, het werkt niet”.

Modellenbureaus hebben pogingen gedaan om zich te verenigen om de belangen van modellen te behartigen, maar er zijn te veel verschillende partijen met uiteenlopende belangen. Freek Koster, directeur van Touché en Future Faces Model Management, zegt dat goede begeleiding door een modellenbureau en een gespecialiseerde accountant voor een model het belangrijkste zijn.

Fransien Telman, business manager bij Paparazzi (het moederbureau van Doutzen Kroes), is wél een voorstander van meer bescherming voor modellen. “Als bureau zijn wij eigenlijk voortdurend een soort cao aan het verdedigen.”

Bij elke opdracht wordt opnieuw onderhandeld over de voorwaarden: de betaling, het aantal uren en het gebruik van de foto’s. Er is geen standaardbedrag te noemen wat een model verdient voor een dag werk, omdat modellenwerk daar te divers voor is. “Als er een cao zou zijn, zou ons dat werk schelen”, zegt Telman. Ook Astrid van den Worm van Future Faces zou het goed vinden als er een belangenvereniging zou bestaan.

Constant appen

Over de strategische opbouw van de carrière en de begeleiding zijn alle grote bureaus het wel eens: er gaat in het begin altijd iemand mee naar het buitenland en er wordt stapsgewijs gekeken welke opdrachten bij welk model passen. “Ik heb intensief contact met onze modellen”, vertelt Van den Worm. “We appen constant en ik weet wie hun vriendje is. We gaan mee naar het buitenland en we hebben contact met de ouders.”

Touché pakt het helemaal groot aan. Het bureau verzorgt het begeleidingstraject binnenshuis in het vijf verdiepingen tellende pand aan het Amsterdamse Vondelpark. “Hier komen de meiden voor kookles, we leren ze hoe ze gezond moeten eten”, zegt directeur Freek Koster. “Je kunt ons traject het beste vergelijken met de coaching van een topsporter.”