Nieuw Europees energiebeleid combineert bestaande plannen

Is de Europese energie-unie een ‘diep ingrijpend plan’, zoals de eurocommissaris zegt? Daar lijkt het niet op.

Olieveld in het noorden van Rusland van Gazprom. Europa is voor ongeveer eenderde van zijn energievoorziening (met name gas) afhankelijk van Rusland. Foto AFP

Komt er een energie- unie die de Europese lidstaten tot in de verste uithoeken een garantie kan bieden op stabiele energievoorziening? Energie die bovendien in toenemende mate uit duurzame bronnen komt? Of blijft het initiatief van de Europese Commissie dat gisteren in Brussel werd gepresenteerd steken in goede bedoelingen?

De Slowaak Maros Sefcovic, vice-president binnen de commissie verantwoordelijk voor de energie-unie, noemt de plannen „het meest ambitieuze project sinds de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal”. Een „diep ingrijpend plan”, aldus Sefcovic.

De energie-unie moet een aantal problemen tegelijk oplossen. Zoals de afhankelijkheid van het Russische gas die sommige landen kwetsbaarder maakt dan andere. Sinds de verslechtering van de betrekkingen van de meeste Europese lidstaten met Rusland, als gevolg van de annexatie van de Krim en de oorlog in het oosten van Oekraïne, staat de kwestie van het gas bovenaan de agenda. Het Russische gas voorziet in ongeveer eenderde van de Europese behoefte.

Een ander probleem dat de nieuwe unie zou moeten oplossen is de verduurzaming. De EU had zich al tot doel gesteld om in 2030 27 procent van de gebruikte energie uit duurzame bronnen te halen. En om de uistoot van CO2 door het gebruik van fossiele brandstoffen terug te dringen.

Verrassend

Echt verrassend is het document dat gisteren werd gepresenteerd niet. De strekking is, kort samengevat: laten we nu eerst eens gaan uitvoeren wat we allemaal al hebben uitgesproken.

Het meest opmerkelijk is de passage die waaruit blijkt dat de commissie voortaan wil dat lidstaten eerst Brussel op de hoogte brengen voor ze met Rusland een gascontract sluiten, en niet achteraf, zoals in een aantal Oost-Europese lidstaten is gebeurd.

Wat het document wel biedt is een roadmap om de eerder gestelde doelen te bereiken. Bijvoorbeeld dat er in 2020 zoveel elektriciteitsverbindingen tussen landen moeten liggen dat ieder land 10 procent van zijn stroom van over de grens kan halen. En 15 procent in 2030. Of dat er meer energie bespaard moet worden en dat het Europese toezicht op het individuele energiebeleid in de verschillende landen moet worden verbeterd. De commissie heeft vijftien actiepunten opgesteld om de gestelde doelen te bereiken.

Vooralsnog maakt het allemaal een erg ambtelijke indruk. Volgende week zullen de betrokken Europese ministers over het stuk vergaderen.

Het meest concrete nieuws zat overigens verstopt in een bijzin tijdens de persconferentie van Sefcovic. Daaruit bleek dat zijn collega voor mededingen de kartelzaak tegen Gazprom zo goed als rond heeft. Brussel heeft drie jaar lang gewerkt aan de zaak die de gascontracten van Gazprom in Europa onder de loep neemt. De zaak zal, naar verwachting, binnen enkele weken geopend worden.