HSBC geplaagd door schandalen

De top van HSBC werd gisteren aan de tand gevoeld door politici over het schandaal in Zwitserland. Het was de zoveelste affaire.

Demonstratie tegen belastingontduiking, gisteren bij het Britse parlement, waar de HSBC-top werd bevraagd. Foto AP

Het was een bij vlagen zeer oncomfortabele middag voor de twee topmannen van HSBC, Stuart Gulliver en Douglas Flint. Gisteren werden de twee bankiers door een speciale commissie van het Britse parlement aan de tand gevoeld over belastingontduikingpraktijken bij de Zwitserse dochter van die bank. Een internationale groep onderzoeksjournalisten had twee weken daarvoor aan het licht gebracht dat de Zwitserse tak klanten jarenlang actief had geholpen met belastingontduiking en het witwassen van zwart geld. Criminelen, corrupte staatshoofden, wapenhandelaren, iedereen was welkom.

Het ‘verhoor’ leidde voor de bankiers met regelmaat tot genante momenten. Bijvoorbeeld toen Flint werd gevraagd waarom hij weigerde te erkennen dat de klokkeluider die de zaak aan het rollen had gebracht een goede daad had verricht – en hem in plaats daarvan beschuldigde van „datadiefstal”. Flint keek wat bedremmeld en deed er verder het zwijgen toe.

Gulliver moest toegeven dat zijn eerdere uitspraken dat politici en de samenleving zo onderhand nóg hogere ethische standaarden verlangen van bankiers dan van geestelijken, toch wat straf waren. Die uitspraken had hij een paar dagen daarvoor gedaan, toen hij zichtbaar getergd was door de kritiek die op zijn bank was ontstaan. Gulliver nu: „Ik ben het er helemaal mee eens: die vergelijking is verkeerd”.

Voor de politici was het juist een aangename dag. Het was een ideaal moment om hun tanden te laten zien. Belangrijk, want over drie maanden zijn er parlementsverkiezingen in het Verenigd Koninkrijk.

Het verhoor markeert het voorlopig eindpunt van een pijnlijke twee weken voor HSBC. Die weken begonnen met de onthullingen over de Zwitserse tak. Een paar dagen later moest topman Gulliver, na nieuwe publicaties, toegeven dat hij zelf ook ooit (via een Panamees brievenbusbedrijf) een rekening had lopen bij de Zwitserse tak. Daar zou weliswaar niks illegaals mee gebeurd zijn. Die rekening had hij alleen om zijn bonussen verborgen te houden voor zijn collega’s, toen hij nog voor de zakenbanktak van HSBC werkte en daar een van de topverdieners was.

Diezelfde maandag als de onthulling over zijn eigen Zwitserse bankrekening, moest Gulliver ook nog zeer zwakke jaarcijfers presenteren aan de aandeelhouders van zijn bank. De winst over 2014 (16,5 miljard euro) was ruim 17 procent lager ten opzichte van het jaar ervoor. Een daling die bovendien veel forser was dan werd verwacht. Investeerders reageerden door op grote schaal aandelen HSBC van de hand te doen. De koers van het aandeel daalde in een paar uur tijd met 5 procent.

Reeks schandalen

Wie verder kijkt dan de afgelopen twee weken, ziet nog veel meer problemen bij HSBC. De bank is de afgelopen jaren bij vrijwel alle grote schandalen betrokken geweest. In eigen land bleek de bank, net als vrijwel alle andere banken daar, klanten jarenlang te hebben misleid met producten die hen moest indekken tegen renteschommelingen. Inmiddels is bepaald dat HSBC en de andere banken die klanten voor miljarden moeten compenseren.

In de VS schikte HSBC enkele jaren geleden met justitie na beschuldigingen van het helpen witwassen van geld van Mexicaanse drugskartels. De bank kreeg rond dezelfde tijd een boete van honderden miljoenen euro’s voor de manipulatie van de Libor-rente, net zoals Rabobank in 2013. Ook in het internationale onderzoek naar fraude met valutakoersen wordt HSBC onderzocht. En deze week kwam daar het nieuws bij dat de Amerikaanse autoriteiten HSBC om informatie hebben verzocht over haar activiteiten op het gebied van de handel in edelmetalen – meestal een voorfase van een officieel onderzoek.

Enkele jaren geleden werd Gulliver volgens Britse media eens gevraagd waar hij nu eigenlijk woonde, in het Verenigd Koninkrijk of in Hongkong, waar hij jaren voor HSBC heeft gewerkt. Zijn antwoord was veelzeggend: „Geen van beide. Ik woon op het ministerie van Justitie in Washington.”