En niemand had door dat ze naar Syrië gingen

Drie minderjarige meisjes uit het Verenigd Koninkrijk zijn vorige week hoogstwaarschijnlijk naar Syrië afgereisd. Had dat voorkomen kunnen worden, en wie is daar schuldig aan?

De 15-jarige Amira Abase uit Londen zei tegen haar vader dat ze 17 februari naar een huwelijk ging. ’s Middags stuurt ze hem nog een sms’je: „Pap, de locatie is iets verder weg. Ik doe mijn middaggebed en daarna kom ik terug naar huis.”

Maar naar huis is ze nooit meer gekomen. Om twaalf uur ’s avonds geeft haar familie haar als vermist op bij de politie.

Amira Abase was niet naar een huwelijk. In het geheim sprak ze af met twee vriendinnen van school, Shamima Begum (15) en Kadiza Sultana (16). Met z’n drietjes gingen ze naar Londen Gatwick en vlogen met Turkish Airlines naar Istanbul in Turkije, waarschijnlijk om van daaruit verder te reizen naar Syrië en zich aan te sluiten bij strijders van Islamitische Staat. De BBC liet dinsdag weten dat de politie aanwijzingen heeft dat het trio inmiddels bij het Turkse plaatsje Kilis de grens is overgestoken naar Syrië.

Het verhaal domineerde afgelopen week het nieuws in het Verenigd Koninkrijk. Vermoedelijk hadden de drie meisjes contact met een vriendin die in december 2014 afreisde naar Syrië. Dit meisje ging naar dezelfde school en zou haar vriendinnen hebben overgehaald om ook naar Syrië te komen.

De Britse autoriteiten denken dat de drie tieners vooral zijn geradicaliseerd door online IS-propaganda, die erop uit is om jonge bruiden voor IS-strijders naar Syrië te lokken. Begum zou via privéberichten op Twitter contact hebben gezocht met Aqsa Mahmood, een Britse vrouw die in 2013 het land verliet om te trouwen met een IS-strijder. Haar Twitteraccount zou overigens worden gemonitord door Britse veiligheidsdiensten.

In het Verenigd Koninkrijk is een debat gaande over hoe voorkomen had kunnen worden dat deze meisjes afreisden naar Syrië.

Verschillende partijen krijgen de schuld:

1. De Britse veiligheidsdienst (MI5)

Toen hun vriendinnetje in december bleek te zijn vertrokken naar Syrië, zijn de drie op de school in Oost-Londen nog ondervraagd door politieagenten.

Cameron Colquhoun, sociale media-analist, zei tegen de BBC dat de meisjes zichtbaar Twitteraccounts volgen van mensen van wie bekend is dat ze sympathiseren met IS en invloedrijk zijn in het Syrische conflict. Een van de drie zou op Twitter zelfs meer dan zeventig jihadi’s volgen. MI5 zegt prioriteit te moeten geven aan zaken die in het belang van de nationale veiligheid zijn.

2. Turkish Airlines

Hoe kunnen drie minderjarige meisjes die niet onder begeleiding van een meerderjarige reisden, op een vlucht stappen van Londen naar Istanbul? Dat terwijl Turkije bekendstaat als land van waaruit jihadi’s doorreizen naar Syrië. De Britse premier Cameron heeft naar aanleiding van de zaak luchtvaartmaatschappijen opgeroepen om maatregelen in te voeren die voorkomen dat Britse geradicaliseerde jongeren naar het Midden-Oosten kunnen reizen. Turkish Airlines heeft naar eigen zeggen geen regels overtreden.

3. De Turkse overheid

Hoewel de Britse en de Turkse autoriteiten samenwerken om de meisjes te vinden, is er intussen een ware vete ontstaan tussen de overheden van het Verenigd Koninkrijk en Turkije. Londen zegt de ambassade in Istanbul één dag na de vlucht te hebben ingelicht over de meisjes. Turkije zegt dat zij pas na drie dagen op de hoogte zijn gesteld door de inlichtingendiensten.

4. De school van de meisjes

Mark Keary, het hoofd van de Bethnal Green Academy, zei tegen The Guardian dat er geen reden was om de meisjes te verdenken van dergelijke plannen. De politie heeft ze in december gesproken in verband met het andere gevluchte meisje en had toen geen verdere aanleiding om deze meisjes in de gaten te houden.

Daarnaast is toegang tot Twitter, Facebook en andere sociale media vanuit de school verboden, dus de meisjes kunnen niet tijdens schooltijd zijn geronseld, aldus Keary.

5. Twitter

Cameron heeft ook sociale mediabedrijven opgeroepen om oplettender om te gaan met accounts van extremisten en deze te verwijderen. Twitter heeft gereageerd dat het onmogelijk alle accounts in de gaten kan houden.

6. De ouders van de meisjes

In het Verenigd Koninkrijk heeft een directeur van een anti-terreurorganisatie zich gemengd in de discussie en gezegd dat ouders de paspoorten van hun kinderen achter slot en grendel moeten bewaren. De ouders van de drie zeggen geen veranderingen te hebben gezien in het gedrag van hun dochters. Verschillende familieleden deden een emotionele oproep, een poging om de meisjes over te halen om terug naar Londen te keren, of ten minste te laten weten dat ze oké zijn.