Mysterieuze dood van een ooit machtig man

Oud-ambassadeur in Wenen, ex-schoonzoon van president, is dood in zijn cel aangetroffen.

Rachat Alijev Foto Reuters

Ooit hoorde hij tot de machtigste mensen van Kazachstan, maar gisteren kwam in een gevangenis in Wenen op nog onopgehelderde wijze een eind aan zijn leven. Hangend in de doucheruimte van zijn cel werd Rachat Alijev (52) gevonden.

Hij was chirurg, zakenman, hoog bij de inlichtingendienst, ambassadeur van zijn land in Oostenrijk, maar sinds 2007 ook vijand van zijn schoonvader, de almachtige president Noersoeltan Nazarbajev. Bovendien was hij verdachte van een dubbele moord, waarvoor hij in Wenen terecht zou staan.

Juist gisteren had Alijev zullen getuigen tegen twee medegevangenen, die hij ervan beschuldigde dat ze hem hadden afgeperst: als hij ze geen 3.000 euro betaalde, zouden ze hem op zo’n manier in zijn cel vermoorden dat het op zelfmoord zou lijken.

Volgens de gevangenisautoriteiten heeft Alijev wérkelijk zelfmoord gepleegd. Maar zijn advocaten eisen nader onderzoek. Een van hen zegt dat hij zijn cliënt maandag nog had gesproken en dat niets erop wees dat hij van plan was zich van het leven te beroven. Ook gold hij in de gevangenis niet als iemand met een suïciderisico.

Alijev werd een machtig en rijk man in Kazachstan door zijn huwelijk met Dariga, de oudste dochter van Nazarbajev, die het olierijke land sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie met harde hand leidt. Alijev stapte van de medische wereld over naar machtige staatsinstellingen, eerst de belastingdienst, later de inlichtingendienst. Met behulp van zijn relaties zette hij tegelijk een zakenimperium op, met grote belangen in kranten, de suikerhandel, telecommunicatie en banken. In Almaty, de grootste stad van het land, was hij een intimiderende aanwezigheid: hij bewoog zich bij voorkeur in een stoet donkere auto’s door de stad, en omringde zich met boomlange in het zwarte geklede lijfwachten.

Alijev had niet alleen de reputatie een harde en zelfs meedogenloze zakenman te zijn, hij zou ook politieke ambities hebben. Na geruchten dat hij een staatsgreep beraamde, stuurde zijn schoonvader hem in 2002 naar Wenen, waar hij op veilige afstand ambassadeur mocht zijn. Drie jaar later kon hij weer terugkeren naar Kazachstan, en werd hij onderminister van Buitenlandse Zaken. Maar in 2007 verdwenen twee managers van een bank waarvan Alijev de belangrijkste aandeelhouder was spoorloos. Alijev werd opnieuw als ambassadeur naar Wenen gestuurd, zijn vrouw liet zich van hem scheiden, en vervolgens verloor hij ook zijn ambassadeurschap toen onderzoek van de Kazachse justitie hem als verdachte van de dubbele verdwijning aanmerkte.

Oostenrijk weigerde uitlevering. Maar toen in 2011 de lijken van de bankiers waren opgedoken in tonnen, op het terrein van een voormalige onderneming van Alijev, opende ook de Oostenrijkse justitie een onderzoek. Alijev zelf hield altijd vol dat hij het slachtoffer was van een complot.