Miljoenen zagen aanval ‘horroroctopus’. Eigenlijk doet hij niets bijzonders

Het lijkt net een scène uit een goede film van Wes Craven of een gemiddelde van Dario Argento. Al miljoenen mensen hebben gekeken naar een video van vijftig seconden waarin een krab plotseling wordt besprongen door een octopus. Het ziet er eng uit, maar heel bijzonder is het allemaal niet.

Het lijkt net een scène uit een goede film van Wes Craven of een gemiddelde van Dario Argento. Het mist eigenlijk alleen de omineuze stilte en een cameravrouw met een vastere hand. Al miljoenen mensen hebben gekeken naar een video van vijftig seconden waarin een nietsvermoedende krab plotseling wordt besprongen door een octopus en vervolgens het water in wordt gesleept. Het ziet er eng uit en de opname is bijzonder, maar wat de octopus doet, is dat niet per se.

Als deze amateurvideo onderdeel was geweest van een natuurdocumentaire van de BBC, dan was David Attenborough rond seconde achttien even een frisse neus gaan halen. Een krab loopt aan de rand van een poeltje, wanneer een octopus opeens uit het water springt. De krab probeert weg te komen, maar wordt gepakt door de octopus. “Holy shit”, hoor je Porsche Indrisie, de Australische vrouw die het filmde, roepen. Dít is de reden dat er films als Kraken: Tentacles of the Deep worden gemaakt.

Een begrijpelijke reactie natuurlijk, maar wat er in het filmpje gebeurt, is niet heel speciaal voor octopussen. Neem het gegeven dat deze octopus zich op het land begeeft. Dat doen de weekdieren soms, in de natuur meestal om van de ene naar de andere poel te komen. “Eerlijk gezegd is het geen gezicht”, schreef onze wetenschapsredacteur Lucas Brouwers en groot bewonderaar van de octopus, vorig jaar in NRC Handelsblad (€) over het weekdier:

Armen zwiepen wild naar voren en trekken de octopus vooruit. De octopus kan in één richting blijven kruipen terwijl het lijf zich draait, zoals de geschutskoepel van een rijdende tank. En andersom kan de octopus van kruiprichting wisselen, terwijl de octopus dezelfde kant op blijft kijken. Maar wat neurobiologen echt nerveus maakt: de beweging van de armen lijkt totaal willekeurig. Het is niet te voorspellen welke arm de octopus bij zijn volgende ‘stap’ gaat gebruiken.

Beelden van een octopus aan de wandel:

En het ziet er inderdaad ook niet uit. Het is alsof je minutenlang naar een dronken volwassene kijkt. Of een nuchtere baby. Een soort ongecontroleerd vallen en opstaan, zonder choreografie.

De rasp en de boor

De aanval van de octopus ziet er spontaan uit, maar die heeft hij minutieus gepland. De honderden zuignappen aan de acht armen van de octopus zijn zowel zijn vingertoppen als zijn tong. In elke zuignap zitten tienduizenden tast- en smaakreceptoren, en alles wat de octopus aanraakt, proeft hij. Van afstand al, zoals in het geval van deze krab. Zoals in een goede horrorfilm zien we niet wat er gebeurt nadat de octopus de krab de donkere leegte van het water in heeft getrokken. Maar die gaat hij natuurlijk opeten.

Als je naar het beest kijkt, vraag je of hoe hij dat dan doet. De octopus lijkt de krab als een soort stofzuiger mee te slepen, hoe krijgt hij dat beest naar binnen? Hoe zacht een octopus er van de buitenkant ook uitziet, aan de binnenkant heeft hij genoeg harde onderdelen. Zo is zijn tong een soort rasp en heeft hij een harde snavel die dient als een soort boor. Daarmee kan het schild van een krab als deze gemakkelijk kapotgemaakt worden. Vervolgens zuigt de octopus de binnenkant er als het ware uit.

Houdini’s

Octopussen zijn een nachtmerrie voor de mensen die ze als dieren houden. Het zijn de Houdini’s onder de dieren. Ze ontsnappen geregeld uit aquaria en gaan dan uit roven, schreef Brouwers vorig jaar:

“Octopusuitbraken zijn heel gewoon. De octopussen klimmen hun tank uit en gaan uit roven, net zoals ze in het wild hun hol verlaten om op jacht te gaan. Geef de octopus een opening, en hij zal zich er doorheen wurmen. En reken maar dat de octopus elke kier in zijn aquarium zal vinden. De octopus is oprecht nieuwsgierig.”

Een goed voorbeeld is onderstaande video, waarin een toch niet kleine octopus zich door een bijzonder kleine spleet weet te wurmen. “Als zijn snavel door de kier past, past de hele octopus erdoorheen”, zegt Brouwers.

De beesten zijn ook nog eens intelligent. Zo zeulen ze kokosnoten mee om zich erin te verstoppen en kunnen ze ontsnappen uit dichtgeschroefde potten.

Maar als de dingen die de octopus doet in de videohit niet zo bijzonder zijn, waarom zijn mensen er dan zo gefascineerd door? Brouwers:

“Een aanval op land vanuit het water had ik nog nooit gezien. En ik denk dat de meeste mensen überhaupt nog nooit een levende octopus gezien. Zeker niet eentje die uit roven gaat. Dat, plus het feit dat octopussen zijn zo anders dan alle andere dieren die we kennen. Ze bewegen anders, beleven de wereld anders, denken anders. Octopussen zijn de buitenaardste levensvorm op aarde. “

Meer (alles) over de octopus in NRC Handelsblad: Armen zijn alles. (€)