Is de Griekse schuld nu ondraaglijk of overdreven?

Niemand heeft er belang bij om het uit te zoeken

Merendeel aflossingen ligt in verre toekomst

De Griekse schuld is te hoog om te dragen en de gevolgen daarvan voor de bevolking en economie zijn desastreus. Dat was de afgelopen weken de inzet van de nieuwe Griekse regering.

De Griekse schuld zal tot de laatste cent worden afgelost, want de kiezer rekent daarop. Dat was de inzet van de achttien andere eurolanden die gisteren met Griekenland tot een moeizaam en voorlopig akkoord kwamen met Athene.

Formeel is de Griekse schuld zo’n 321 miljard euro, ofwel een torenhoge 171 procent van het bbp.

Maar er zijn twijfels, en die hebben te maken met de methode die voor het bepalen van de schuld wordt gebruikt. Want mag je een schuld waarvan een groot deel pas tientallen jaren later wordt afbetaald wel tellen in euro’s van vandaag?

In 2009 nam de Tweede Kamer een motie aan van CDA-Kamerlid Jan Mastwijk waarin de regering werd verzocht de invoering te onderzoeken van een nieuwe manier van boekhouden, die bij bedrijven, veel lagere overheden en zelfs de instellingen van EU al gangbaar is. (Zie voor een goed relaas het blad De Accountant, nummer 6 uit 2010). De toenmalige regering-Balkenende voelde er uiteindelijk weinig voor, maar in Europees verband wordt zo’n overgang nu wél onderzocht. Een van de gevolgen van de invoering van deze International Public Sector Accounting Standards (IPSAS) is dat bij de waardebepaling van een schuld de termijn wordt meegenomen waarin deze moet worden afbetaald, en de hoogste van de rente.

Dat scheelt in het geval van Griekenland behoorlijk. Het land betaalt, door de uiterst vriendelijke rentevoet waarmee het reddingsgeld is verstrekt, nu al veel minder rente dan bijvoorbeeld Spanje of Portugal, die een relatief veel lagere staatsschuld hebben. Daniël Gros, van het Centre for European Policy Studies stelt dat, op basis van de jaarlijkse schuldverplichtingen de Griekse schuld meer lijkt op 120 procent van het bbp, in plaats van de meer dan 170 procent die deze formeel is.

Het kan lager: de schuld is uitgesmeerd en de afbetalingen gaan door tot in de jaren vijftig van deze eeuw. De Maastricht-norm waarmee de schuld nu wordt berekend, houdt daar geen rekening mee. Die telt gewoon de schuld zoals hij nu is. Maar bijvoorbeeld de 7 miljard euro die in 2045 wordt terugbetaald is eigenlijk helemaal geen 7 miljard waard. Er gaat dertig jaar inflatie overheen, en tegen de tijd dat de betaling plaatsvindt is het geen schim meer van wat het was. Dertig jaar een inflatie van bijvoorbeeld 2 procent holt het bedrag met 80 procent uit.

Hoe hoog zou de Griekse schuld zijn als de extreme looptijd in overweging zou worden genomen? De Amerikaanse belegger Paul Kazarian van het hedgefonds Japonica komt op 18 procent van het bbp. Dat zal zwaar overdreven zijn – Japonica heeft belegd in Griekse schuld en bewijst graag dat probleem helemaal niet zo groot is. Maar het zou instructief zijn als de Griekse schuld eens volgens de IPSAS-norm berekend zou worden. Hij zou ongetwijfeld fors lager uitvallen. Maar waarom doet geen officiële instatie dat? Niemand heeft er belang bij. De regering-Tsipras niet, want die zou haar voornaamste troef kwijtraken: armoede door de ondraaglijke schuld. En de overige eurolanden niet. Want die zouden hun vordering op Griekenland fors moeten afboeken. En dat hadden ze hun kiezers nooit verteld.