Alsof de Turken weer voor Wenen staan

Kalifaat op ‘paar mijl’ van Europa, schreeuwde NRC Handelsblad vorige week vanaf de voorpagina. Het artikel zelf was een stuk rustiger, maar we weten allemaal: de kop bepaalt de gevoelstemperatuur. Alsof de Turken weer voor Wenen staan. Of misschien beter, Hulagu’s Mongolen voor Bagdad in 1258. Alle Bagdadi’s werden afgeslacht; mogelijk wel een miljoen doden. Piramides van schedels bij de stadspoorten. Zoals de hedendaagse jihadisten ook zo graag doen. Net als toen, om de vijand te intimideren.

Moeten we de waterlinies weer in gereedheid brengen?

We waren eigenlijk al een beetje gewend geraakt aan de kalief in zijn Islamitische Staat in Irak en Syrië, sinds die min of meer in toom wordt gehouden door de internationale luchtmachten. Al meer dan 2.200 aanvallen in het afgelopen half jaar, in overgrote meerderheid door de Amerikanen. Maar nu hoofdafhakkers in Libië aan het werk zijn gegaan is er echt paniek uitgebroken. De hoofdafhakkers zijn niet gek, zo blijkt wel uit hun document ‘Libië, de strategische poort voor de Islamitische Staat’. Daar liggen overal wapens voor het grijpen, en van daaruit ligt de hele regio open, aldus de auteurs. En niet alleen aan de Afrikaanse kant van de Middellandse Zee, nee „het heeft een lange kust en kijkt uit op de zuidelijke kruisvaardersstaten, die met gemak kunnen worden bereikt met zelfs de primitiefste boten”.

In zekere zin is het eigen schuld, dikke bult als in plaats van creperende vluchtelingen en illegale migranten nu jihadisten komen overvaren, hoewel er wel hele armada’s zouden moeten worden uitgerust om een béétje bedreiging te vormen. Hadden Obama en Cameron en Sarkozy – en ja, Rutte – maar niet zo nodig Gaddafi moeten willen omverwerpen. Tenzij ze na de daad Gaddafi’s wapenarsenalen hadden gesloten en de honderden rebellenmilities hadden ontmanteld. Omdat ze dat niet deden, is Libië nu een zwart gat geworden. Het zwarte gat dat Sarkozy en Obama en Cameron juist destijds schreven te willen voorkomen in een open brief die ze nu vast niet meer willen lezen.

Maar het is natuurlijk lang geen gelopen race voor IS in Libië. In een hoopvol scenario zouden al die verschillende milities, regeringen en parlementen in Libië juist in de kalief een gemeenschappelijke vijand en elkaar kunnen vinden. En ook al vinden ze elkaar niet (waarschijnlijker, ben ik bang), dat wil nog niet zeggen dat IS zich er tomeloos kan uitbreiden. Integendeel, zou ik zeggen, imperial overstretch dreigt.

Afgezien daarvan vraag ik me af waarom er nog altijd zo weinig te horen is over een stevige internationale strategie tegen IS. Ja, luchtaanvallen. Maar meer druk op Turkije om jihadisten en andere steun tegen te houden? Sancties tegen de financiers van de kalief? Aanvallen op zijn olieinstallaties? Sancties tegen de kopers van zijn olie? Want bedenk dat de kalief zijn jihadisten goed betaalt en dat een failliet kalifaat heel wat minder aantrekkelijk is.