Veto Obama opent strijd met Republikeins Congres

Strijd zou de laatste twee regeringsjaren van president Barack Obama bepalen, zei hij na de nederlaag bij de Congresverkiezingen van vorig jaar. Deze week is die strijd begonnen.
Activisten riepen Obama dinsdag tijdens een protest voor het Witte Huis op tot een veto van de aanleg van de omstreden oliepijplijn Keystone XL. Foto: Larry Downing/Reuters

Obama zette gisteren met zijn derde veto sinds zijn aantreden zes jaar geleden een streep door de aanleg van de omstreden oliepijpleiding Keystone XL, die de Republikeinen graag willen.

Ook houden de Democraten, geleid door Obama, deze week de begroting voor het ministerie van Binnenlandse Veiligheid tegen. Daardoor dreigt dit belangrijke ministerie vrijdag, als het geld op is, deels te moeten sluiten.

Dat Obama het wetsvoorstel over Keystone XL zou blokkeren, was allang duidelijk. De Republikeinen, die een meerderheid in het Congres hebben, wisten dat ze aan symboolpolitiek deden. Maar een politieke nederlaag kan soms juist handig uitkomen. De Republikeinse leiders kunnen Obama nu afschilderen als iemand die Amerika’s belangen opoffert aan de milieubeweging. Senator John Barrasso zei, bijna opgetogen: „Dit zal Obama de komende twee jaar verder isoleren.” De Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, John Boehner, had het over „een nationale schande”.

Obama gebruikte zijn vetorecht zelden tot nooit, maar dat zal veranderen. Nu de Democraten de controle over de Senaat zijn kwijtgeraakt, kan het door en door Republikeinse Congres veel eenvoudiger wetten aannemen, die Obama vervolgens alsnog kan tegenhouden.

Obama is overigens niet per se tégen Keystone XL, hij heeft alleen nog geen besluit genomen. De pijpleiding, de laatste fase in een project dat tot 2011 geruisloos verliep, is opeens politiek dynamiet geworden. De milieubeweging verzet zich tegen de pijplijn, waarmee dagelijks 800.000 vaten olie van Canada naar Texas kunnen worden getransporteerd.

Obama aarzelt tussen de voordelen (werk, onafhankelijkheid van het Midden-Oosten op energiegebied) en de nadelen (gevolgen voor het klimaat, de vraag of zo’n dure verbinding wel slim is nu de olieprijzen zo laag liggen). De belangrijkste reden voor zijn veto is dat hij het initiatief niet uit handen wil geven. Het ministerie van Buitenlandse Zaken moet hem adviseren over de aanleg, omdat deze via Canada loopt – niet het Congres.

In feite zijn de Republikeinen nu machteloos. Ze kunnen er zo vaak over stemmen als ze willen – en dat gaan ze doen – maar Obama zal telkens dwarsliggen. Een meerderheid in beide kamers van het Congres maakt de partij verre van oppermachtig.

9/11-ministerie

Dat blijkt ook uit de tweede grote crisis in Washington: het ministerie van Binnenlandse Veiligheid. Het departement is van groot nationaal belang, al is het maar omdat het na de aanslagen van 11 september 2001 is opgericht. Het houdt zich bezig met het voorkomen van terrorisme, maar gaat ook over migranten die via de Mexicaanse grens het land binnenkomen.

Obama heeft voor de opvang van migranten extra geld beschikbaar gesteld. Het Congres wil een begroting aannemen die dit tegenhoudt. Daarom proberen de Democraten in het Congres te voorkomen dat de begroting in stemming kan worden gebracht. Ze spelen gevaarlijk spel: als er vrijdag geen oplossing is, gaat het departement dicht. Dat roept nachtmerrieachtige herinneringen op aan de shutdown van oktober 2013, toen de federale overheid wekenlang platlag.

In de praktijk zal het meevallen: essentieel personeel mag blijven werken. Bovendien: de Republikeinen willen niet op hun geweten hebben dat dit ‘9/11-ministerie’ dichtgaat. Ook in deze crisis lijken ze aan het kortste eind te gaan trekken. Obama mag dan macht hebben ingeleverd, hij bepaalt meer dan ooit het spel in Washington.