Een zelfcheck op lijf en leven

Als belangstelling een maatstaf is, is de gisteren gelanceerde Persoonlijke Gezondheidscheck (PGC) een succes. Wie hem wil doen moet geduld oefenen: „Wegens grote belangstelling is het op dit moment niet mogelijk om de vragenlijst in te vullen”, meldde de site, ook vandaag nog. Artsen en gezondheidsinstellingen als de Hartstichting organiseren de PGC om het publiek de kans te geven actief controle en onderhoud te plegen op de eigen gezondheid.

Maar we willen weten of we ziek zijn – dat is net een andere invalshoek en daar zit ’m de kneep. In een tijd dat gezondheid in toenemende mate maakbaar lijkt, zoekt menigeen zekerheid. Onderdeel van die ontwikkeling is een proactieve houding. Een dreigende ziekte moet zo snel mogelijk worden herkend en aangepakt. Via een app die middels gps controleert of je voldoende beweegt en die desgewenst gewicht en hartslag bijhoudt. Met vitaminepreparaten, ook al weet je dat ze niet nodig zijn omdat je gezond eet. En ga maar liever niet de deur uit zonder bloeddruk- en hartslagmeter– ook al bieden die een momentopname, geen zekerheid.

Wie zich gezond voelt, gaat niets checken. Die heeft genoeg aan de bevolkingsonderzoeken naar baarmoederhals-, borst- en sinds kort ook darmkanker. Maar wie het lijden vreest, wil uitzoeken welk lijden dat kan zijn, om daar maar vast iets aan doen. Bijvoorbeeld met een kostbare, commercieel aangeboden total bodyscan. In Nederland verboden, maar online makkelijk te vinden. En wie bij zijn huisarts aankomt met de zorgelijke resultaten, wordt niet weggestuurd. De arts stelt meestal vast dat er weinig mis is, want het interpreteren van medische gegevens is een vak. Overigens kan de uitslag ook bedrieglijk positief zijn.

De PGC is deels gratis, simpel te duiden en realistisch. Hij meet nuttige dingen en verwijst zonodig door naar huisarts of laboratorium voor nader onderzoek van bloed, urine en cholesterol. Vaker zal hij uitkomen op aanbevelingen als meer bewegen, minder en gezonder eten, voorzichtig zijn met nicotine en alcohol. Adviezen die de mensen kennen en waar ze zich al aan proberen te houden. Zo niet, dan zijn ze weinig geneigd dat alsnog te doen. Gezond leven is voor velen synoniem met ongezellig en moeizaam. Zij kiezen ervoor om in actie te komen als pijn en kwalen toeslaan. Dan gaan ze naar de dokter, worden behandeld en hopen dat ze hun leven zo min mogelijk hoeven aan te passen.

Behalve de PGC werd er gisteren een app gelanceerd voor een zelfcheck op onder andere hiv. Zo’n app werkt het zelf dokteren in de hand bij vervaarlijke ziektes en het is te hopen dat de PGC zulke apps en de commercieel aangeboden testen wat terug kan dringen. Ze vervangen is onmogelijk. Internet is een goede verleider en schijnzekerheid is geliefd, dat wisten de middeleeuwse piskijkers al. Mensen zullen ze blijven doen, en in paniek raken over de uitkomst. Gelukkig kan hun huisarts hen dan bijstaan.