Een spion hoeft straks zijn bed niet meer uit

Wat Britten en Amerikanen in het geheim doen, is hier als het aan Rutte ligt straks legaal en openbaar. Wees gewaarschuwd, schrijft Danny Mekic.

De grondwet is ooit ingevoerd om de staat op gepaste afstand te houden. Nooit méér bevoegdheden voor de machthebbers en beperking van grondrechten dan noodzakelijk en alleen als het effectief is.

Inmiddels is de constitutie, in de schaduw van wereldwijde dreigingen en angstbeelden, in steeds meer westerse landen vervallen tot een afleidingsmanoeuvre voor de hang naar een digitale controlestaat.

Het beeld van de ‘democratische rechtsstaat’ dat is ontstaan sinds de onthullingen van de Amerikaanse vluchteling Edward Snowden, kent vele extremen: totalitair, angstig, onverzadigbaar. Het zijn juist de democratische rechtsstaten die onder een sluier van geheimhouding en onder het mom van ‘staatsveiligheid’ in een spierballengevecht terecht zijn gekomen met talloze slachtoffers als gevolg: wie verzamelt de grootste hoeveelheid privacygevoelige informatie over het grootste aantal onschuldige burgers?

Vorige week donderdag kwam een hoofdstuk boven water dankzij nieuwe onthullingen van Snowden. Uit door hem gelekte documenten blijkt dat de Amerikaanse geheime dienst NSA en de Britse evenknie GCHQ het in Amsterdam gevestigde bedrijf Gemalto (simkaarten) hebben gehackt. Bij de inbraak zouden miljoenen geheime codes buit zijn gemaakt waarmee de beveiliging van simkaarten die de wereldwijde marktleider produceert – zo’n twee miljard stuks per jaar – ongedaan gemaakt kan worden.

Er is geen reden om Snowden niet te geloven: de veiligheid van uw mobiele (internet)verbinding was en is waarschijnlijk in gevaar.

Eerder werd bekend dat de VS en Groot-Brittannië naast het massaal afluisteren van het wereldwijde internetverkeer waarschijnlijk ook het Belgische staatsbedrijf Belgacom hebben gekraakt, waarmee toegang is verkregen tot communicatie van de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Europese Raad. Ook de telefoon van de Duitse bondskanselier Angela Merkel, van de president van Brazilië Dilma Rousseff, minimaal 33 andere wereldleiders en tientallen ambassades en consulaten waren of zijn doelwit.

Zonder consequenties.

Nieuw dieptepunt in schaamteloosheid

Dat de Amerikanen en Britten met de Nederlandse ramkraak een nieuw dieptepunt hebben bereikt in hun schaamteloosheid betekent niet dat ze bang hoeven te zijn dat Nederland of de EU ze ook maar één strobreed in de weg legt. In tegendeel. Terwijl de Russische hacker Vladimir Drinkman vorige week door Nederland is uitgeleverd aan de VS en hem een celstraf van twintig jaar boven het hoofd hangt voor het stelen van creditcardinformatie hacken de geheime diensten er in Europa rustig op los en houden regeringsleiders elkaar de hand boven het hoofd: er zullen hooguit zorgvuldig gekozen ‘krachtige’ woorden gesproken worden, maar dan zal, zoals steeds, het onderwerp worden gearchiveerd.

Den Haag gaat nog een stap verder dan zijn bondgenoten. Hier houdt onze regering niet eens meer de schijn op en houdt de bewaarplicht voor telefonie- en internetverkeer in leven, terwijl het Europese Hof van Justitie vorig jaar duidelijk was: de Europese Richtlijn waar die bewaarplicht op gebaseerd is, schendt onnodig de privacy van burgers en is ongeldig verklaard. Het College Bescherming Persoonsgegevens, de Eerste Kamer en de Raad van State zijn het er over eens dat de wet, die regelt dat zes tot twaalf maanden gegevens over ons telefoon- en internetgebruik en onze fysieke locatie worden bewaard, eigenlijk ongeldig is. Geen reden voor minister Opstelten om de wet buiten werking te stellen.

Een ander dossier waaruit de digitale apathie van dit kabinet blijkt, wordt gevormd door de nieuwe bevoegdheden die het de AIVD en MIVD wil geven. Wat de Britten en Amerikanen in het geheim doen, is hier als het aan Rutte c.s. ligt straks legaal en openbaar. De geheime diensten mogen dan ongericht – dat wil zeggen: niet gericht op een of meerdere individuen met een concrete verdenking – al het internetverkeer in Nederland aftappen en doorzoeken zonder dat daar een onafhankelijke rechter aan te pas komt. En dat terwijl het toezicht door onderbezetting en te weinig bevoegdheden bij de toezichthouder, onvoldoende is en we nauwelijks iets weten over de effectiviteit van bestaande en de rigoureuze nieuwe bevoegdheden.

We worden een digitale controlestaat

De transformatie van de democratische rechtsstaat in een digitale controlestaat gaat, de grondwet ten spijt, in sneltreinvaart door. Vroeger werd als de staat iets van u wilde weten via een undercoveroperatie een microfoontje in uw slaapkamer geplaatst. In die tijd kwam nauwelijks iemand in de dossiers van de geheime diensten voor. Nu hoeven de spionnen er hun bed niet meer voor uit te komen. Nog even, en iedereen die geboren wordt heeft automatisch z’n leven lang een dossier bij de internationale geheime diensten. Niet omdat we ergens van worden verdacht, maar omdat het kan. Maar wat gebeurt er als die dossiers in verkeerde handen komen?