Zíj draagt deze serie

Een adelaar in Armani. Mooi, machtig en meedogenloos. De echte hoofdpersoon van House of Cards is natuurlijk Claire Underwood. Actrice Robin Wright speelt in de populaire Netflix-serie de meest fascinerende vrouw van het laatste decennium. Killer dan Clinton, mooier dan Bruni. Een eigentijdse Lady Macbeth.

Rosan: „Ze noemen haar ook wel ‘the queen of minimalism’. Altijd elegant gekleed in sobere, stijlvolle kleding. Ongelooflijk hoe sterk Claire uit het tweede seizoen is gekomen. Mede dankzij haar wordt Frank de machtigste man op aarde. Wat denk je, is dit wat zij wilde bereiken? Ze is wel het voorbeeld van een vrouw die ongegeneerd door het glazen plafond heen stoot. Heleen Mees kan trots op haar zijn.”

Herien: „Maar toch. Ze lijkt altijd op haar hoede, en draagt die onberispelijke designerkleding als een wapenuitrusting. Ik las ergens dat Robin Wright zich voor haar vertolking heeft laten inspireren door roofvogels. Dat zie je goed terug. Claire is koninklijk en bloeddorstig. Maar is ze benijdenswaardig? Ze lijkt me niet iemand die plezier heeft in het leven, al geniet ze zichtbaar van de machinerie van de macht.”

claire3

Rosan: „Claire is een rijkeluismeisje uit Texas. Frank leerde ze al op de middelbare school kennen. Of hij haar voor het geld heeft getrouwd, blijft in het midden. Samen hebben ze besloten het pad van de macht te bewandelen. Een politiek verbond, versmolten in een huwelijk. Ze begrijpen elkaars motieven. Dat merk je ook aan dat sigaretje dat ze soms, gezeten bij het raamkozijn, zwijgend met elkaar delen. Maar: er zitten krassen op haar ziel. Claire kent haar man. In seizoen één werpt ze hem voor de voeten: ‘Zeg eerlijk dat je mij gebruikt, net als de rest.’ In die periode vlucht ze naar haar oude liefde Adam.”

Herien: „Krassen op haar ziel, daar zeg je wat. Heel subtiel krijgen we die mee. Wat dacht je van haar kinderloosheid? Ze heeft drie abortussen gehad, waarvan ten minste één omdat het niet uitkwam tijdens Franks campagne. Ze doet alsof ze hier vrede mee heeft, maar laat zich dan verschrikkelijk gaan tegen een zwangere ex-collega: ‘I am willing to let your child wither and die inside you.’ Zo gruwelijk. Dat verraadt dat het onderwerp toch gevoelig ligt. En dan komt ze ook nog eens in de overgang, wat ze eerst voor Frank verzwijgt. Prachtig, die symbolische scène als ze verkoeling zoekt bij de open koelkast: de ijskoningin blijkt toch warmbloedig. En, ja, Adam. Bij hem in huis leek ze even echt gelukkig.”

Rosan: „Tijdens die 48 uur bij Adam komen we meer te weten over Claire’s verleden. In bed imiteert ze haar moeder: ‘Claire, waarom kijk je altijd zo boos? Je bent veel mooier als je lacht’. Ze vertelt dat er thuis nooit werd gepraat. ‘Als ik er maar mooi en gelukkig uitzag. Dat was belangrijk’. Dat zegt veel. Claire is gewend toneel te spelen, een masker op te hebben. Ze heeft niet geleerd naar zichzelf te luisteren. Dat is haar zwakke plek. Zodra ze meer tot zichzelf komt, zichzelf laat gaan – op een feestje bij Adam danst ze zelfs in een spijkerbroek – weet ze niet wat ze met zichzelf aanmoet. Dus rent ze weg, terug naar de wereld van de façades. Ze laat Adam wéér in de steek. Met als excuus dat ‘niet iedereen de luxe heeft om onconventioneel te zijn’. Adam weet wel beter: ‘Je had een keuze, je koos ervoor niet vrij te zijn’.

Herien: „Ze wil niet kiezen voor het geluk! Ze zegt tegen Adam: ik wil een man van wie ik langer dan een week kan houden. Maar wat zegt dat over haar, als ze na een week al genoeg heeft van een zalige, probleemloze liefde? Als je manipulatie en machtsspelletjes nodig hebt om je dagen bevredigend te vullen? Onthullend was het moment dat ze hun voormalige bodyguard op zijn sterfbed vernedert. Dan vertelt ze dat Frank bij het aanzoek zei: ‘Als je alleen gelukkig wilt zijn, zeg dan nee. Maar ik beloof je dat je je met mij nooit zult vervelen.’ Angst voor verveling duidt volgens mij op een diepe depressie: een grote leegte die continu met prikkels en kicks moet worden gevuld. En jezelf het geluk niet gunnen, dat is in wezen gewoon zelfhaat.’

Rosan: „Veelbetekenend is hoe ze Adam na hun affaire kapotmaakt. Want hij heeft gelijk, dat wéét ze. Dus moet hij weg, onschadelijk gemaakt. Dat doet ze vaker bij mensen die haar confronteren met haar eigen kwetsbaarheid. Zie de zwangere ex-collega.”

Herien: „En de vrouwelijke soldaat die, net als Claire zelf, is verkracht. Hier toont Claire zich eerst nog de berekenende ijskoningin: ze probeert de soldaat voor haar karretje te spannen. Maar de confrontatie met het verdriet van die vrouw is een onwelkome spiegel, een echo van haar eigen, weggestopte pijn. Dat blijkt als ze na een bezoek aan die vrouw opeens breekt op de trap. Daar zien we ook: als ze haar emoties toelaat, gaat er een afgrond open.”

Rosan: „Tja, maar het blijft wel bij dat ene, korte moment op de trap. Haar gezicht vertrekt, daarna is ze weer haar ingehouden zelf. En nu wordt ze First Lady. Haar ambities zijn hoog, Claire heeft gekozen. Nu gaat ze door. Rücksichtslos.”

Herien: „Ze kan geen kant meer op. Ze is getrouwd met een narcist. Het zou kunnen dat ze dat zelf ook is. Maar we zien toch dat haar geweten soms opspeelt. Fascinerend vind ik haar liefde voor origami: een uiting van liefdevolle creativiteit of van neurotisch perfectionisme?”

Rosan: „Het schijnt dat de mannelijke narcist in het dagelijks leven vooral op korte termijn moet scoren en het daarom goed doet in het bedrijfsleven en de politiek. De vrouwelijke narcist heeft het nodig dat één iemand haar op een voetstuk plaatst. Claire heeft Frank nodig. Hoe zelfstandig ze ook lijkt. Door hem kan ze berekender zijn dan wie dan ook. Daar kickt hij op. En daar geniet zij weer van. Dat is hun erotiek.”

Herien: „Erotiek? Die zie ik niet. Ik denk dat Claire het nog heel moeilijk krijgt.”

Rosan: „Of wordt ze machtiger dan Frank? We zullen zien.”