Nee, de totale schade bedraagt geen 8,5 miljoen

Een Italiaanse krant heeft uitgerekend voor hoeveel euro de Feyenoordfans schade hebben aangericht in het centrum van Rome. Die krant komt uit op 8.580.000 euro. Klopt dat? 

Deze week was niet de Trevifontein de meest gefotografeerde fontein van Rome, maar deze Fontana della Barcaccia (letterlijk: de Fontein van de lekkende boot). Foto FILIPPO MONTEFORTE/AFP

De aanleiding

De Italiaanse krant Il Tempo riep koning Willem-Alexander op de schade te betalen die Feyenoordsupporters in Rome hebben aangericht.

De burgemeester van Rome stelde een benefietwedstrijd tussen Nederland en Italië voor om de schade te vergoeden.

Een gymnasium in Zwolle zamelt geld in om de restauratie van de Barcacciafontein te bekostigen.

De schade die Feyenoordsupporters vorige week in Rome aanrichtten was dan ook enorm, zo schreven Italiaanse en Nederlandse media. Volgens De Telegraaf was de binnenstad van Rome „verwoest”. Persbureau ANP, Nu.nl, Trouw, Elsevier en Het Parool schreven over een „miljoenenschade”. Il Tempo in Italië kwam uit op 8,5 miljoen euro, andere Italiaanse media schreven over „minstens drie miljoen euro”.

Feyenoordfans die in Rome waren, noemen de berichten over miljoenenschade overdreven. Op de pleinen waar vernielingen aangericht zouden zijn, viel volgens hen de volgende dag amper schade te bespeuren.

We checken of Feyenoordfans vorige week miljoenenschade aanrichtten in Rome.

Waar is het op gebaseerd?

In Nederland is persbureau ANP de bron van veel berichten die op nieuwssites verschijnen. Vrijdag bracht het ANP een bericht met de kop ‘Schade Feyenoordrellen zeker 3 miljoen’. Het persbureau haalde de Italiaanse zakenkrant Il Sole 24 Ore aan, die schreef over verliezen van drie miljoen euro omdat winkels tijdelijk moesten sluiten.

In een ANP-bericht op dezelfde dag waren de aanhalingstekens om de ‘3 miljoen’ verdwenen en werd de miljoenenschade vermeld als feit. „Dat is hoe de berichten-feed van het ANP werkt”, zegt hoofdredacteur Marcel van Lingen. „Zolang zo’n schatting niet wordt tegengesproken, is dat zo. Berichten worden onleesbaar als we zo’n bewering telkens moeten blijven toeschrijven aan de bron.” Zo verscheen de ‘miljoenenschade’ dus als een feit in veel Nederlandse media.

Waar komen de 3 miljoen vandaan? De krant Il Sole 24 Ore specificeerde dat niet. Il Tempo deed dat op zijn voorpagina van zaterdag wel: volgens de krant zijn er zeven schadeposten, in totaal goed voor 8.580.000 euro schade. De bedragen van Il Tempo checken we hier.

Schade Barcacciafontein: 1 miljoen euro

De ochtend na de rellen op het Piazza di Spagna (het plein met de Spaanse Trappen) inspecteerden archeologen de Barcacciafontein op schade. Honderdtien krassen, was hun conclusie. Hoeveel kost het om krassen te herstellen op een fontein uit 1627, die gebouwd werd door Pietro Bernini (de vader van de beroemde beeldhouwer Gian Lorenzo Bernini)? We vragen het aan de Romeinse gemeentedienst voor cultureel erfgoed, die het onderzoek naar de fontein uitvoerde. Een woordvoerder van de dienst mailt: „De schade aan de Barcacciafontein is minder dan 10.000 euro.” Om hoeveel euro het precies gaat, moet duidelijk worden na de restauratiewerkzaamheden.

Giovanna Marinelli, cultuurwethouder van Rome, bevestigt desgevraagd dat het om minder dan 10.000 euro aan schade gaat. „Het nieuws uit Il Tempo klopt niet”, schrijft haar woordvoerder in een reactie per mail.

Minder dan 10.000 euro is minder dan 1 procent van de miljoen euro die Il Tempo schatte. Onwaar dus.

Schade aan transportmiddelen openbaar vervoer: 200.000 euro

Ook buiten het centrum richtten de Feyenoordfans vernielingen aan. Videobeelden van de Italiaanse krant Gazzetta dello Sport tonen het zwaar beschadigde interieur van een bus die gebruikt werd voor het vervoer van de fans. De plafonds zijn ingeslagen en de verlichting aan de wanden is vernield. De bus is eigendom van busmaatschappij Atac, die een groot deel van het openbaar vervoer verzorgt in Rome. Atac was gisteren niet bereikbaar voor een reactie, de gemeente wel. Volgens een gemeentewoordvoerder bedraagt de schade aan de bussen 150.000 tot 200.000 euro. Iets minder dan Il Tempo berichtte, maar niet veel minder. Grotendeels waar dus.

Schoonmaak Piazza di Spagna en Campo de’ Fiori: 20.000 euro

Op het plein Campo de’ Fiori kwam het woensdagavond ook tot een confrontatie tussen supporters en de Italiaanse ME. Il Tempo rekent de schoonmaakkosten van beide pleinen tot schade van de rellen. Woordvoerder Andrea Manego van de gemeente Rome bevestigt dat de schoonmaakkosten per plein 10.000 euro bedroegen.

Maar ook zonder ongeregeldheden zouden de pleinen na het bezoek van duizenden voetbalsupporters vervuild zijn geweest. Vuilnisbakken zijn er nauwelijks, de gemeente Rome had niet voor tijdelijke toiletten gezorgd. Als vredelievende supporters een plein in bezit hebben genomen, moet het daarna ook worden schoongemaakt. De kosten voor het schoonmaken zijn gemaakt, maar het is niet te zeggen of die zonder de rellen ook gemaakt zouden zijn, of niet. Vandaar het oordeel: niet te checken.

Gemiste inkomsten bedrijven, ijssalons, cafés en restaurants: 6 miljoen euro

Op twee plekken sloten horeca en winkels hun deuren vroegtijdig vanwege rellende Feyenoordsupporters: woensdagavond op de Campo de’ Fiori en donderdagmiddag op de Piazza di Spagna. 6 miljoen schade, volgens Il Tempo.

Confcommercio Roma, de Romeinse belangenvereniging voor winkeliers en horeca, zegt desgevraagd dat het om 3 miljoen euro gaat.

Maar ook op de 3 miljoen euro schade door de rellen valt wat af te dingen. Dat blijkt als we bellen met ondernemers, eerst op de Campo de’ Fiori. Majd Hammad, eigenaar van twee restaurants op het plein, zegt dat zijn restaurants gewoon open waren. Ook bar Sloppy Sam’s bleef open. Hier waren dus wel degelijk inkomsten. De meeste andere horeca – „zo’n 15 cafés en restaurants”, volgens Hammad – sloten wel. De reden daarvoor was volgens Hammad het verbod op het schenken van alcohol dat vanaf woensdagavond 20.00 uur gold tot en met donderdagnacht. Dat verbod was echter al ingesteld voordat de rellen begonnen. De gederfde inkomsten door het alcoholverbod kunnen dan ook niet aan de rellen worden toegeschreven.

Op het Piazza di Spagna, waar donderdagmiddag rellen waren, zeggen winkeleigenaren via de telefoon dat ze schade leden. Schoenenzaak Santoni was vijf uur dicht, handschoenenwinkel Sermoneta was anderhalf uur dicht. Schoenenwinkel Camper schat de schade op duizend euro – de winkel ging drie uur dicht. Andere uitbaters (hotel The Inn at the Spanish Steps, parfumerie Acqua di Parma, juwelier Menichini) bleven open. Weer anderen (juwelier IWC, modehuizen Versace en Dior) willen niet reageren. Om hoeveel gemiste inkomsten het in totaal precies gaat, valt niet te zeggen. Duidelijk is wel dat niet alle winkels en horeca last hadden van de rellen. De 6 miljoen van Il Tempo is volgens de ondernemers sowieso onwaar.

Beschadigde auto’s en brommers: 60.000 euro

Hier zegt de gemeente Rome geen informatie over te hebben. „Dat hangt ook af van de individuele verzekeringen die mensen daarvoor hebben afgesloten”, zo laat de woordvoerder weten. Op videobeelden is te zien dat bij het verdrijven van de Feyenoordfans van het Piazza di Spagna één autoruit wordt ingeslagen. Ook vallen er scooters om in het gedrang – onbekend is of die daarbij beschadigd raken. Eveneens onbekend is de eventuele schade die een supporter aanricht door over een auto heen te lopen. Il Tempo zelf was gisteren na veelvuldige pogingen van nrc.next niet bereikbaar voor commentaar. De bron van de 60.000 euro blijft daarom onbekend; deze bewering bleek voor ons niet te checken.

Imagoschade Rome: 1 miljoen euro

Lijdt een stad imagoschade als hooligans uit een ander land er rellen? We vragen het aan Massimo Giovanardi, Italiaan en hoogleraar citymarketing aan de University of Leicester in Engeland. „Het is mogelijk dat Rome hier iets van merkt, want er waren negatieve beelden van Rome in de media”, zegt Giovanardi. „Maar het is onmogelijk om nu al een schatting te maken van de schade. Als er al imagoschade is, kunnen we die nu nog niet meten.”

Ook Erik Braun, stedelijk econoom aan de Erasmus Universiteit, vertrouwt de schatting van Il Tempo niet. „Je kan niet zeggen dat de schade nul is, maar een miljoen is zwaar overdreven.” Volgens hem zouden toeristen en bedrijven de stad alleen kunnen mijden als Feyenoordsupporters regelmatig voor problemen in Rome zorgen. „Maar dit was een eenmalig incident. De grootste imagoschade is voor Feyenoord.”

Machteld Ligtvoet van Amsterdam Marketing, de citymarketingorganisatie van de hoofdstad, denkt dat Rome, ondanks „de verschrikkelijke rellen” misschien zelfs profijt kan hebben van de aandacht in internationale media. „De enorme waarde van het cultureel erfgoed in Rome is wederom onderstreept”, aldus Ligtvoet. Imagoschade van een miljoen euro valt op geen enkele manier hard te maken. Oftewel: ongefundeerd.

Inzet van mankracht en middelen, schade aan de politie: 300.000 euro

Het is vreemd dat Il Tempo de inzet van mankracht en middelen tot schade van de rellen rekent. De Romeinse politie kondigde voor de komst van Feyenoord al aan 1.400 manschappen ME in te zetten. Ook zonder ongeregeldheden zouden die kosten zijn gemaakt.

Er was bij de Romeinse politie gisteren niemand bereikbaar om te reageren op de vermeende ‘schade aan de politie’. Bekend is dat enkele Romeinse ME’ers licht gewond raakten bij de schermutselingen. Of dat tot medische kosten heeft geleid, is onbekend. Vandaar: niet te checken.

Met medewerking van Marc Leijendekker.