Met Griekse deal stijgt het aanzien van Dijsselbloem in Europa

Door zijn sleutelrol bij het akkoord maakt Dijsselbloem veel kans voorzitter van de eurolanden te mogen blijven.

Minister Dijsselbloem vrijdag na overleg van de eurogroep in Brussel. Foto John Thys/AFP

Met het vrijdag bereikte akkoord met Griekenland deed Jeroen Dijsselbloem niet alleen de eurozone een plezier, maar ook zichzelf. In juni wordt besloten of de Nederlandse minister van Financiën voorzitter van de groep eurolanden mag blijven. En zijn papieren zijn beter dan ooit.

Volgens ingewijden speelde de Eurogroep-voorzitter de afgelopen weken „een extreem belangrijke rol” toen de nieuwe Griekse regering dreigde om door voorgangers gemaakte afspraken met de EU niet na te komen. „Uiteindelijk was het Dijsselbloem die het hele proces stuurde”, zegt een van hen. „Ook als het akkoord alsnog klapt, dan kun je hem dat niet verwijten. Hij heeft gedaan wat hij moest doen.”

Uit het lood geslagen

Het begon met een valse start. Op vrijdag 30 januari, vlak na de Griekse verkiezingen, maakte Dijsselbloem in Athene kennis met zijn nieuwe collega, Yannis Varoufakis. Tijdens een gezamenlijke persconferentie verklaarde de zelfbewuste Varoufakis de trojka (IMF, ECB en Europese Commissie) die de noodsteun aan Griekenland overziet, dood. Een zichtbaar uit het lood geslagen Dijsselbloem vergat bijna hem na afloop een hand te geven.

In Duitse media volgde vernietigend commentaar. Dreigde een nieuw ‘Cyprus’? In maart 2013 raakte Dijsselbloem de leiding over de reddingsoperatie in dat land kwijt, toen door onhandige communicatie de indruk werd gewekt dat Europa niet langer deposito’s garandeert. De Spanjaarden gnuifden: zij azen zelf op de Eurogroep-post voor hun minister, Luis de Guindos. Een falende Dijsselbloem helpt daarbij.

Op woensdag 11 februari herpakte Dijsselbloem zich. Tijdens een extra vergadering werd een ‘tussenakkoord’ bereikt met de Grieken. Maar Varoufakis werd teruggefloten door premier Alexis Tsipras. De Eurogroep ging gefrustreerd uiteen. De volgende dag, op een top van EU-leiders in Brussel, zocht Dijsselbloem rechtstreeks contact met Tsipras en wist hij de gesprekken toch vlot te trekken. Dat leverde de Nederlander punten op bij EU-leiders die de Griekse kwestie niet wilden laten domineren op hun top.

Lang duurde de opluchting niet. De volgende Eurogroep-bijeenkomst, vorige week maandag, mislukte opnieuw. De Grieken weigerden verlenging te vragen van hun huidige EU-hulpprogramma, waarvan de strenge eisen een humanitaire crisis zouden hebben veroorzaakt. De andere landen steigerden: de Grieken onder hun programma uit laten komen, terwijl de Spanje, Portugal en Ierland wél door de zure appel hebben heen gebeten was simpelweg onbespreekbaar.

Volgens de Franse krant Libération gingen Varoufakis en Dijsselbloem bijna op de vuist nadat de Griek Dijsselbloem een „leugenaar” had genoemd. Varoufakis ontkent dat. Dijsselboem leidt de Eurogroep strak. „Hij staat eindeloos geleuter niet toe”, zegt een ingewijde. „Maar geschreeuw is niet zijn stijl. Daar is hij te koel en rationeel voor.”

Positie versterkt

Na de mislukte vergadering stelde Dijsselbloem wel een ultimatum. Met succes. Donderdag vroegen de Grieken verlenging aan – met een wat wollige brief. Maar dat stuitte meteen op een harde, Duitse afwijzing. Kon het voor volgende dag geplande Eurogroep-overleg nog wel slagen? Die vrijdag volgde koortsachtig overleg tussen Varoufakis en zijn Duitse collega Wolfgang Schaüble. Terwijl het begin van de vergadering werd uitgesteld, zweefde Dijsselbloem tussen de Griekse en Duitse delegaties, met ondertussen Tsipras aan de telefoon.

Toen in kleiner verband een akkoord was bereikt, begon de vergadering alsnog. Voor hij de deal omarmde, las de Spaanse minister De Guindos Varoufakis flink de les over hoe je Europese politiek bedrijft. Om te laten zien dat ook hij hard kan zijn? Dijsselbloem heeft zijn positie als voorzitter vrijdag zonder meer versterkt. Het regende felicitaties en het succes werd in een Brussels café gevierd.