‘Huiselijk geweld gaat vaak samen met de mishandeling van huisdieren’

Dat zei staatssecretaris Martin van Rijn

illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

Een zwangere vrouw van 22 wordt geslagen door haar vriend. Maar ze durft het huis niet te ontvluchten omdat de vriend dreigt haar kat te vermoorden.

Waargebeurd? Ja, zegt opvanginstelling Kadera. Daar zien ze dit soort gevallen regelmatig binnenkomen. In gezinnen waar sprake is van huiselijk geweld, worden vaak ook huisdieren mishandeld, schreef staatssecretaris Martin van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport, PvdA) onlangs in een brief aan de Tweede Kamer. Omgekeerd geldt volgens hem: de aanwezigheid van mishandelde dieren kan soms een signaal zijn van geweld tussen gezinsleden. Klopt dat? We checken de uitspraak: „Geweld in huiselijke kring gaat vaak samen met de mishandeling van huisdieren.”

Waar is het op gebaseerd?

We bellen met de afdeling persvoorlichting van de staatssecretaris. Die blijkt zich te hebben gebaseerd op een onderzoeksrapport uit 2012, Huiselijk geweld en dierenmishandeling in Nederland, dat is uitgevoerd door Kadera in samenwerking met de Universiteit Utrecht en de Hondenbescherming.

En, klopt het?

Voordat we naar het onderzoek uit 2012 gaan kijken, eerst even dit: aanleiding voor dat onderzoek was een eerder onderzoek, uit 2009, uitgevoerd door stichting DierZijn in samenwerking met de Universiteit Utrecht. Honderdtien dierenartsen vulden een enquête in. Ze rapporteerden 365 vermoede gevallen van dierenmishandeling. Een op de drie keer was er ook sprake van huiselijk geweld, vermoedden ze, een op de acht keer was de dierenarts daar zeker van. Conclusie: ja, er is een relatie tussen huiselijk geweld en dierenmishandeling.

Dan het onderzoek uit 2012. Daar is in te lezen dat bij ruim eenderde van de geconstateerde gevallen van dierenmishandeling vermoedelijk ook sprake is van huiselijk geweld en dat in meer dan de helft van de gevallen van huiselijk geweld ook dierenmishandeling plaatsvindt. Voor het onderzoek werd een vragenlijst voorgelegd aan 162 vrouwelijke huisdiereigenaren tussen de 20 en 59 jaar oud. Onder hen waren 51 mishandelde vrouwen die in opvangcentra verbleven en 111 vrouwen met huisdieren uit de algemene populatie.

Is het onderzoek ondanks de kleine groep ondervraagden wel representatief te noemen? Ja, zegt Lex Olivier, ombudsman voor markt- en opinieonderzoek. Het rapport is wetenschappelijk gezien goed uitgevoerd en toont aan dat er een verband is tussen huiselijk geweld en dierenmishandeling.

Hoogleraar antrozoölogie Marie-José Enders, gespecialiseerd in de relaties tussen mensen en dieren en verantwoordelijk voor het onderzoek, had graag een grotere groep onderzocht. Maar, zegt ze, mensen praten niet graag over mishandeling. „Ik ben blij dat we nu in elk geval Nederlandse cijfers hebben.” Ze twijfelt niet aan de conclusies, want, zegt ze: „De politie treft bij melding van dierenmishandeling bijna altijd meer problemen aan.”

Is dat zo? Ja, zegt Eltjo Lenting, landelijk beleidscoördinator huiselijk geweld van de politie. „Onze collega’s van de dierenpolitie komen regelmatig situaties tegen waarin er ook sprake blijkt van huiselijk geweld.” Ook Rina Beers van de Federatie Opvang, een brancheorganisatie voor huiselijk geweld, bevestigt dat het verband voorkomt in de praktijk. „Als er meerdere mensen of dieren in een gezin wonen waar geweld voorkomt, zijn er meerdere slachtoffers.”

Er is nog een reden om aan te nemen dat het verband bestaat: tal van buitenlandse onderzoeken bevestigen het. Er zijn zeker zestien onderzoeken naar gedaan in Australië, Canada, Ierland en de Verenigde Staten. Het gaat om serieuze onderzoeken, uitgevoerd door wetenschappers verbonden aan onder andere de Amerikaanse University of Denver, de Monash University in Australië en het Ierse University College Dublin.

Conclusie

Een klein, maar goed uitgevoerd onderzoek stelt dat huiselijk geweld en dierenmishandeling regelmatig samengaan. Mensen uit de praktijk bevestigen dat, net als tal van buitenlandse onderzoeken. We beoordelen de stelling daarom als waar.