Hoe het conflict tussen UvA en studenten zo ontspoorde

Het conflict tussen de bezetters van het Bungehuis in Amsterdam en de bestuurders van de UvA duurt al anderhalve week. Gesprekken en bemiddeling hebben vooralsnog niet tot een oplossing geleid.

Van Tweede Kamerlid tot Noorse student of buurtbewoner. Wie geen bestuurder van de Universiteit van Amsterdam is, mag zo het Bungehuis inklauteren. De keukentrap op, een tikje op het raam en via de vensterbank zet je voet in het monumentale pand dat vandaag de twaalfde dag van bezetting beleeft.

De bezetting had al voorbij kunnen zijn, nadat de voorzieningenrechter vrijdag ontruiming gebood. Of nadat burgemeester Eberhard van der Laan zondag vier uur had bemiddeld, en gisteren nog eens drie uur. Het heeft tot dusver niet geholpen.

Hoe is het conflict tussen het bestuur van de UvA en de bezetters van een van haar panden zo ontspoord?

Vrijdag 13 februari

Bezetters nemen in de vroege ochtend het Bungehuis in. Ze zijn met enkele tientallen, vooral UvA-studenten, en noemen zich De Nieuwe Universiteit. De bezetting is „een antwoord op het ondemocratische bestuur” dat „steeds ongewenste veranderingen en bezuinigingen doorvoert”, zo staat op een pamflet. Ze eisen transparantie en inspraak van docenten en studenten, pas dan willen ze het pand verlaten.

De keuze voor het Bungehuis is geen willekeurige: het is het huis van geesteswetenschappen. De faculteit moet de begroting van 82 miljoen euro voor 2018 structureel met 7 miljoen euro hebben bijgesteld. 98 van de 700 voltijdbanen zullen verdwijnen en het plan is enkele kleine talen als zelfstandige studie te schrappen.

De UvA doet ’s avonds aangifte van huisvredebreuk.

Maandag 16 februari

Bezetters en bestuurders verwijten elkaar de dialoog te mijden, na een weekeinde waarin de twee partijen tevergeefs gesprekspogingen hebben ondernomen. De UvA zegt dat de gestelde eisen het totale universitaire bestel raken, de demonstranten vrezen dat niets zal veranderen als ze hun post verlaten.

Het communiceren over in plaats van met elkaar, via manifest (bezetters) en open brief (UvA), komt de situatie niet ten goede. De bezetters klagen erover dat wifi en centrale verwarming zijn uitgezet. De universiteit stelt de bezetters een ultimatum: vóór dinsdag 12.00 uur vertrekken, of er volgt een kort geding.

Dinsdag 17 februari

Docenten en studenten zijn welkom in het Bungehuis, maar weinigen komen daar voor werk. In de bibliotheek, waar ’s nachts bezetters slapen, zitten twee studenten te lezen. Niet iedereen is gelukkig met de bezetting. Onderzoekers met een werkplek in het Bungehuis stellen in een petitie dat ze graag een democratische universiteit willen, maar dat het werk van promovendi zwaar wordt getroffen.

Woensdag 18 februari

De publieke steun voor de bezetters groeit. Vakbond FNV roept de UvA op de demonstranten serieus te nemen. Cabaretier Freek de Jonge, honorary fellow van de UvA, neemt een kijkje in het Bungehuis. Eerder al is SP-Kamerlid Jasper van Dijk op bezoek geweest. Hij zal minister Jet Bussemaker (Onderwijs, PvdA) vragen om in te gaan op de eisen van de bezetters.

Donderdag 19 februari

Honderd wetenschappers betuigen hun steun aan de bezetters, in aanloop naar het kort geding. „Wij vinden deze verregaande vorm van chantage tegen een geweldloze protestactie onacceptabel”, staat in een verklaring.

Louise Gunning, voorzitter van het UvA-bestuur, zegt in deze krant in gesprek te willen, maar noemt een bezetting het verkeerde middel. „Dan denk ik: ga naar Den Haag, en kom niet in mijn gebouw zitten”, zegt ze.

De voorzieningenrechter bepaalt dat de bezetters het pand moeten verlaten. Ze krijgen een dwangsom van 1.000 euro per dag opgelegd – waar de UvA 100.000 had geëist. Gunning zegt dat het Bungehuis maandag weer beschikbaar moet zijn voor onderwijs en onderzoek. Dezelfde avond besluiten de bezetters na overleg dat ze niet zullen vertrekken. Ze eisen het vertrek van het bestuur.

Vrijdag 20 februari

Een nachtelijke sms van een van de bezetters: ze hebben gehoord dat de politie het pand om 06.00 uur komt ontruimen. Het blijft stil. Waar sommigen hadden gerekend op ME’ers, staat alleen de vrachtwagen van een bierbrouwer een poos voor de gebarricadeerde voordeuren. Enkele brandweermannen informeren bij het raam naar het ontruimingsplan. De bezetters zijn creatief om de dagelijkse dwangsom te kunnen betalen. Zo koopt de ondernemingsraad van de faculteit geesteswetenschappen de ladder voor 1.000 euro.

Zondag 22 februari

De partijen gaan op bezoek bij burgemeester Van der Laan. Wat daar is gezegd en op wiens initiatief, wil een woordvoerder van de burgemeester niet zeggen. „Het is aan de twee partijen om tot een oplossing te komen”, is het enige wat hij kwijt wil.

Maandag 23 februari

De bezetters, vorige week altijd te porren voor een gesprek, willen ’s ochtends niets zeggen. Niet over de onderhandelingen bij Van der Laan, niet over hoeveel bezetters nu in het pand zijn. Ook een woordvoerder van de UvA zegt dat ze „even de pauzeknop moet indrukken”.

Bezetters en bestuur ontmoeten elkaar in de namiddag opnieuw in de ambtswoning van Van der Laan. Het bestuur stelt onder meer een congres over de universiteit en het onderwijs voor. Maar de demonstranten vinden dat ze niet voldoende krijgen toegezegd. De bezetters vrezen dat het er vandaag toch van komt: ontruiming.

    • Michiel Dekker