De basisschool kan het gym nog meer vertellen

De basisschool bepaalt naar welke vervolgopleiding een leerling mag. Maar dat vindt de middelbare school niet genoeg.

Gedoe over de overgang van basis- naar middelbare school. Tot vorig jaar namen middelbare scholen leerlingen uit groep 8 vooral aan door te kijken naar hun score op de eindtoets (meestal de Citotoets). Dat kan niet meer. Nu moeten scholen afgaan op het advies dat de leerkrachten van de basisschool geven. Niet alle middelbare scholen zijn daar blij mee. Vooral gymnasia niet: die willen de allerbeste leerlingen aannemen, maar vinden dat lastig met alleen een schooladvies zonder cijfers. Dus zijn er scholen die aanvullende eisen stellen. De Landelijke Ouderraad ontvangt „geregeld” telefoontjes van ouders die vertellen dat middelbare scholen aan scholieren vragen om een toets te maken of om scores mee te nemen naar het aanmeldingsgesprek.

De Onderwijsinspectie heeft contact gezocht met de scholen „waar signalen over binnenkwamen”. Scholen zoeken de grenzen op van wat wel en wat niet kan, zegt een woordvoerder. „Maar dat gebeurt niet op grote schaal.” Morgen praat de Tweede Kamer over de kwestie.

1 Wat veranderde er dit jaar aan het schooladvies?

Tot vorig jaar bepaalde de uitkomst van de eindtoets vaak waar kinderen na groep acht naartoe gingen. De weerstand hiertegen groeide: de toets was een momentopname, de druk op jonge kinderen liep te hoog op en kwaliteiten (zoals ambitie en creativiteit) werden niet meegenomen bij de beoordeling. Om al deze redenen is nu het advies van de leerkracht leidend. De eindtoets is er nog wel, maar hij is met opzet verplaatst: van februari naar april. Middelbare scholen moeten het dus écht doen met het schooladvies. Dat wordt vóór 1 maart gegeven – de meeste middelbare scholen schrijven leerlingen half maart in.

2 Hoe ziet het schooladvies van de basisschool eruit?

Dat is een papier met daarop naam en geboortedatum van de leerling, het geadviseerde schoolniveau – eventueel met een korte onderbouwing – en de handtekening van de basisschooldirecteur. Er staan geen cijfers op. Dat betekent niet dat er geen feitelijke onderbouwing is. Basisscholen zullen, zo zegt het ministerie van Onderwijs, bij de totstandkoming van het advies gebruikmaken van het leerlingvolgsysteem. Daarnaast zal een leerkracht kijken naar de sociaal-emotionele ontwikkeling van het kind en de groei die het heeft doorgemaakt.

3 Maar sommige middelbare scholen vinden alleen zo’n schooladvies te mager?

Ja. De afgelopen jaren selecteerden veel scholen meer op basis van de eindtoets. Een leerling moest bijvoorbeeld 538 punten halen om naar de havo te kunnen en 545 punten voor het gymnasium. Sommige scholen vragen nu naar de score van de entreetoets. Dat is een (Cito)toets die de leerlingen van groep zeven maken.

4 En wat nu? Mogen scholen écht niets anders inzien dan het schooladvies?

Dat mag wel. Ze mogen basisscholen vragen naar de uitkomst van een entreetoets of naar scores uit het leerlingvolgsysteem. Maar ze mogen scholieren daar niet op afwijzen. Het schooladvies is leidend en bindend.

Middelbare scholen mogen ook geen beroep doen op regionale afspraken. Veel basis- en middelbare scholen spreken af welke afwegingen de leerkracht moet maken bij het advies. Maar als de basisschool hier van afwijkt, dan moet de middelbare school dit gewoon accepteren, zegt de inspectie.