Als goedmakertje: een ode aan de beste Romeinse componisten

Redacteur Merlijn Kerkhof (28) laat iedere dinsdag zien wat de schoonheid van klassieke muziek is. Vandaag: de vijf beste Romeinse componisten.

Beeld Anna Klevan

Die fontein vol glas. Mannen die flesjes en vuurwerkbommen naar de politie slingeren. Ik word nog steeds boos als ik naar de beelden kijk. Feyenoordsupporters vierden woensdag en donderdag ‘een feestje’ in Rome, en dat ging niet helemaal goed. Vorig jaar nog was iedereen zo trots dat Rotterdam werd omschreven als must-see in The New York Times en als één van de topbestemmingen in een bekende reisgids. Nu blijkt hoe broos die reputatie is. Laat een paar doorgesnoven relschoppers los in een openluchtmuseum, en we zijn weer terug bij af.

Maar ik heb natuurlijk vooral te doen met die arme Romeinen zelf. En met al die kunsthistorici die ontroostbaar zijn door de honderdtien krassen op de zeventiende-eeuwse Barcacciafontein. Daarom wil ik, hartstochtelijk Feyenoordsupporter, als Wiedergutmachung deze aflevering wijden aan de stad Rome. Aan de vijf beste Romeinse componisten. In willekeurige volgorde.

1 Respighi

Als er één muziekstuk is waar ik de afgelopen dagen aan gedacht heb, is het Fontane di Roma. In dit stuk worden vier fonteinen in (de buurt van) Rome verklankt. De muziek van Ottorino Respighi (1879-1936) is bijzonder kleurrijk. Een van zijn grote kwaliteiten was dat hij de kunst van het orkestreren uitstekend beheerste. De ‘Feyenoordfontein’ komt overigens niet in het stuk voor, de beroemde Trevi-fontein uiteraard wel.

2 Palestrina

Helaas is er geen genoteerde muziek bewaard uit de Romeinse tijd (muzieknotatie was een middeleeuws dingetje). Jammer hè? Hopelijk troost de muziek van de man die ruim vijftien eeuwen na de dood van Augustus ter wereld kwam: Giovanni Pierluigi da Palestrina (circa 1525-1594). Palestrina was simply the best – de grootste componist van de late Renaissance. Hij blonk uit in meerstemmigheid, schreef kerkelijke muziek en componeerde meer dan honderd missen. Zijn beroemdste is de Missa Papae Marcelli. Je zou er bijna katholiek van worden.

3 Corelli

Arcangelo Corelli (1653-1713) was een van de belangrijkste barokcomponisten. Zijn concerti grossi zijn adembenemend. Koning van de viool.

4 Allegri

Gregorio Allegri (circa 1582-1652) was een geboren en getogen Romein. Zijn Miserere, mei Deus werd jaarlijks uitgevoerd in de Sixtijnse Kapel. De muziek werd zo bijzonder geacht dat het Vaticaan niet wilde dat de partituur naar buiten kwam. Maar ze hadden niet gerekend op een zekere slimme bezoeker van veertien. Volgens de overlevering zou de jonge Wolfgang Amadeus Mozart het stuk zo even hebben opgeschreven na het twee keer te hebben gehoord. Mooi verhaal, dus niet doodchecken.

5 Berio

Een van de mooiste stukken ooit is Rendering van Luciano Berio (1925-2003), die de collagetechniek in de muziek introduceerde. Rendering is gebaseerd op schetsen van Franz Schubert voor een symfonie. Een stuk vol gaten, eigenlijk, die hij opvulde. Wat zo knap is, dat hij alle middelen van zijn eigen tijd gebruikt, terwijl de overgangen compleet organisch zijn.

Goed. Tot zover de cursus Romeinse muziek. Volgende week: Rotterdamse componisten. Kijken hoe ver we komen.