Allemansvriend Cyprus flirt nu met Rusland

Cypriotische president Anastasiadis op bezoek in Moskou

Hereniging van eiland staat onderaan de agenda

Minder opvallend voor de buitenwereld dan de nieuwe Griekse regering, maar met meer officieel vertoon werkt ook de regering van Cyprus aan het aanhalen van de banden met Rusland. President Nicos Anastasiadis begint vandaag aan een driedaags bezoek aan Moskou. Griekenland en Cyprus zouden een brug tussen Rusland en de EU kunnen zijn, zei de Griekse premier Tsipras begin deze maand bij zijn bezoek aan Anastasiadis.

Tijdens het bezoek van de zware delegatie tekenen de Cyprioten morgen in Moskou tal van samenwerkingsovereenkomsten met Rusland. Op allerlei gebieden, van handel en energie tot onderwijs, toerisme en veeteelt, worden wederzijds goede intenties uitgesproken. De inhoud van de akkoorden doet er weinig toe. Het is het gebaar dat telt. Cyprus is van oudsher het liefst een ongebonden land, een eiland op een strategische locatie met zo veel mogelijk sterke vrienden. Het EU-lidmaatschap (2004) heeft daar weinig aan veranderd.

Een regeringsgezinde krant in Rusland speculeerde begin deze maand dat Anastasiadis zal aanbieden dat de Russen gebruik kunnen maken van marinebases op Cyprus. Dat zou een schending zijn van de Europese sancties tegen Rusland. Het zou bovendien uiterst gevoelig liggen bij de Britten, die zelf legerbases op hun vroegere kolonie Cyprus hebben.

Het bericht werd onmiddellijk ontkend door minister van Buitenlandse Zaken Ioannis Kasoulides. Volgens hem wordt een contract verlengd dat gaat over het onderhoud van militaire apparatuur die de Cyprioten van Rusland hebben gekocht. Ook mogen Russen in het Midden-Oosten eventueel via Cyprus worden geëvacueerd.

Cyprus heeft traditioneel een nauwe band met Rusland. Dat gedraagt zich graag als beschermheer, door bijvoorbeeld in de VN-Veiligheidsraad tegen resoluties te stemmen die Cyprus slecht uit komen. Intussen fungeert Cyprus als een vrolijke Russische exclave. Veel Russen hebben er hun spaargeld geparkeerd, al dan niet buiten het zicht van de eigen belastingdienst. Er is een grote gemeenschap van Russen met tweede huizen op het eiland, die zich er zeer thuis voelen omdat de Grieks-Cyprioten, net als zij, oosters-orthodox zijn.

Binnen de EU is begrip voor de speciale relatie met Rusland, zolang Cyprus op belangrijke onderwerpen maar niet uit de pas loopt. Tot nu toe maakt Cyprus bij sancties tegen Rusland wegens inmenging in Oekraïne een voorbehoud, maar het land stemt er wel mee in.

Investeren in de banden met Rusland op dit gevoelige moment past in de aanpassing van het buitenlands beleid van Cyprus. Het land kiest ervoor zo veel mogelijk strategische partners te hebben, en daarbij niet kieskeurig te zijn. Wegens gedeelde energiebelangen zijn afgelopen jaar ook de contacten met de Egyptische president Sisi aangehaald. Binnen de EU kreeg Cyprus het voor elkaar dat een veroordeling van mensenrechtenschendingen door het regime in Egypte werd afgezwakt.

De Cypriotische koerswijziging komt voort uit teleurstelling. De hoop was dat EU-lidmaatschap tot een doorbraak zou leiden in onderhandelingen over hereniging van het verdeelde eiland. Het noorden van Cyprus wordt sinds 1974 bezet door het Turkse leger.

Afgelopen jaar zette de regering haar kaarten op de Verenigde Staten. De Amerikanen beloofden zich in te zetten voor een herenigingsakkoord en daartoe de Turkse regering te bewerken. Een vredesakkoord op Cyprus is vanuit Amerikaans perspectief een broodnodige oppepper voor het Midden-Oosten.

Maar Turkije laat zich niet door de Amerikanen opjagen. De goede relatie van de regering in Nicosia met het regime van Sisi in Egypte wekt bovendien irritatie bij de Turkse regering, die juist de Moslimbroeders steunt. Met de Europese Unie valt voor Cyprus sinds maart 2013 eigenlijk alleen over geld en hervormingen te praten. De kwestie van Cypriotische hereniging bungelt onderaan de agenda.