Gevaarlijk en dubbelzinnig spel separatisten in Oekraïne

Nieuw geweld in het oosten van Oekraïne maakt het steeds moeilijker nog te geloven in het bestandsakkoord dat op 12 februari in Minsk werd gesloten. Toen al zei kanselier Merkel dat de overeenkomst slechts reden was voor „een sprankje hoop, niet meer en niet minder”. Sindsdien is de situatie er alleen maar slechter op geworden.

Een veeg teken was meteen al dat de door Rusland gesteunde separatisten het stadje Debaltseve bleven bestoken – al was dit aanvankelijk nog geen schending van het staakt-het-vuren, dat pas na zestig uur zou ingaan. Vermoedelijk was die termijn in Minsk afgesproken omdat president Poetin ervan uitging dat het Oekraïense leger binnen die tijd wel verdreven kon worden uit het strategisch belangrijke knooppunt. Toen er toch meer tijd nodig bleek, trokken de separatisten zich niets van het bestand aan en verhevigden ze hun offensief alleen maar – waarna ze, mede dankzij hun moderne Russische wapens, de stad vorige week alsnog in handen kregen.

En het bleef niet bij deze overduidelijke schending van het akkoord van Minsk. De separatisten willen door vechten. De premier van de zelfverklaarde republiek Donetsk dreigde met aanvallen op de havenstad Marioepol en zelfs op Charkov, tweede stad van Oekraïne. En Moskou riep hem niet tot de orde.

Ondertussen zwijgen de wapens nog steeds niet. Volgens het Oekraïense leger hebben de separatisten met tanks een dorp aangevallen in de buurt van Marioepol. En alsof dat niet onheilspellend genoeg is, heeft een bomaanslag in Charkov, 200 kilometer ten noorden van de oorlogszone, gisteren twee levens gekost. Al eerder waren er aanslagen in Charkov, maar nu zijn er voor het eerst doden bij gevallen. Vanuit een personenauto werd een explosief gegooid naar een pro-Kiev betoging ter herdenking van het bloedbad dat een jaar geleden werd aangericht op de Maidan, in de hoofdstad. Het signaal was duidelijk: ook Charkov, de tweede stad van het land, is niet veilig voor de oorlog.

De separatisten en hun partners in Rusland spelen ondertussen een gevaarlijk dubbelzinnig spel. Hun handelen mag flagrant in strijd zijn met de afspraken van Minsk, ze zorgen er ondertussen wel voor dat het sprankje hoop in het Westen niet helemaal uitdooft. Zo heeft er inmiddels een gevangenenruil plaatsgevonden en zeggen de separatisten dat ze ook een begin hebben gemaakt met de terugtrekking van zware wapens. Het Westen blijft op die manier verdeeld over de vraag of het akkoord helemaal niets waard is, danwel toch nog aangegrepen moet worden om te redden wat er van Oekraïne te redden valt. En het Oekraïense leger weigert nu zijn zware wapens terug te trekken zolang er nog geschoten wordt.