Gehaat en ook nog slecht betaald

De tijd dat deurwaarders profiteerden van de groep groeiende wanbetalers is voorbij, bleek vorige week. Juist in crisistijd zijn er minder opdrachten. Een greep uit de problemen: schuldenaren plegen zelfmoord en hebben bovendien lagere schulden.

Een deurwaarder aan de deur is geen prettige ervaring, maar de deurwaarder zelf heeft het ook niet makkelijk. Hij wordt gehaat, zijn winst neemt af, en hij moet ook nog weten om te gaan met mensen die suïcidaal worden van zijn bezoek, zo blijkt uit een vorige week gepubliceerd rapport van het ING Economisch Bureau.

De deurwaarder wordt vergezeld door de tandartsen, parkeerwachters, politici en bankiers van deze wereld. Zoek op ‘meest gehate beroepen’ en hij staat er gegarandeerd tussen. Van Nederland tot de VS, het Verenigd Koninkrijk of Frankrijk.

Voorzitter Wilbert van de Donk van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KDvG) geeft toe: „Een klant die, in de zeldzame gevallen dat dat gebeurt, door ons uit huis wordt gezet, is zelden dankbaar.” Reclame maken om de sympathie van niet-betalers te krijgen, heeft geen zin.

Niet leuk, wel... informatief

Dus doet de organisatie vooral aan voorlichting. Over de rechten van schuldenaars bijvoorbeeld, of door te laten zien waarom deurwaarders doen wat ze doen. Van de Donk: „Veel meer kunnen we niet. We blijven een noodzakelijk kwaad. Dat vinden ondernemers die ons inschakelen ook. Ze kunnen het zich alleen niet veroorloven rekeningen onbetaald te laten.”

Gelukkig hebben deurwaarders de crisis nog. Toch? Betalingsachterstanden laten zien dat die nog niet voorbij is: ruim 770.000 Nederlanders kampen daarmee, ruim een kwart meer dan vijf jaar geleden, blijkt uit de BKR Kredietbarometer van begin dit jaar.

Feest voor deurwaarders, zou je denken, maar dat is het volgens het ING Economisch Bureau niet. Sterker nog: de winst van deurwaarders staat „sterk onder druk”. Het Bureau Financieel Toezicht signaleert zelfs dat de gevolgen van de financiële crisis bij gerechtsdeurwaarders in negatieve zin merkbaar zijn: in 2013 stonden veertien van de 165 kantoren onder een hoog niveau van financieel toezicht. De omzet is in dat jaar (cijfers over 2014 zijn er nog niet) voor het eerst sinds 2006 gedaald, tot 418 miljoen euro voor de branche als geheel, 6 procent lager dan het jaar ervoor.

Volgens ING hebben deurwaarders hogere kosten doordat het lastiger is bedragen te innen, staan hun tarieven onder druk, zijn de bedragen per schuldenaar lager – of kunnen steeds meer van hen het „simpelweg niet betalen” – en krijgen deurwaarders minder opdrachten. Dat laatste komt mede doordat het aantal gerechtelijke procedures afneemt als gevolg van hogere griffierechten: daardoor is het minder zinvol om een geschil over een klein bedrag voor de rechter te laten komen.

Ook wordt het door nieuwe wetgeving waarschijnlijk makkelijker om geld terug te krijgen, zonder dat je daar een deurwaarder voor nodig hebt. Gevolg: de winst én de winstmarge dalen. Lag die marge vijf jaar geleden nog boven de 25 procent, inmiddels is daar nog maar 3 procent van over, blijkt uit berekeningen van het Bureau Financieel Toezicht. En daar hebben alle 165 kantoren last van, erkent Van de Donk. Ook de grote.

Zelfmoordpogingen

En dan zijn er nog de zelfmoordpogingen. Sinds de kredietcrisis is het aantal zelfdodingen in Nederland gestegen, ook onder de klanten van deurwaarders. Een verband met geldproblemen is moeilijk te bewijzen, maar volgens onderzoekers wel aanwezig. Het grootste bureau, GGN, besloot eind vorig jaar zijn deurwaarders te trainen in het herkennen van zelfmoordneigingen. „Een aanvulling op opleidingen die we al geven, om te leren omgaan met agressief en grensoverschrijdend gedrag”, legt Van de Donk uit.

Om werknemers te beschermen, maar ook als maatschappelijke functie: een deurwaarder kan de signalen als eerste oppikken. Want het is meer dan eens gebeurd, vertelt de voorzitter, dat mensen van wie het huis werd ontruimd met een lucifer in de hand en het gas aan klaarstonden om er een eind aan te maken. Nu wordt dat hopelijk voorkomen.