Discutabele betalingen provincie Limburg aan Mark Verheijen

NRC Handelsblad onthulde 11 februari dat VVD-Kamerlid Mark Verheijen als lid van gedeputeerde Staten van Limburg voor duizenden euro’s ten onrechte gedeclareerd had. Privé-uitgaven, campagnekosten en kosten als lid van het landelijk bestuur van de VVD bracht hij in strijd met de gedragscode en declaratieregels in rekening bij de provincie.

Inmiddels heeft het Kamerlid zijn werk tijdelijk neergelegd en onderzoekt de integriteitscommissie van de VVD de kwestie. Vanavond debatteren ook Provinciale Staten in Limburg over de betalingen. Daarbij worden de uitkomsten besproken van een onderzoek van een externe accountant. Die keek in opdracht van de commissaris van de koning Theo Bovens naar de controle op de declaraties in het algemeen en die van Verheijen in het bijzonder. Dit onderzoek wordt in de loop van vanmiddag openbaar.

Om welke kosten en bedragen gaat het in de kwestie-Verheijen? Hieronder een overzicht van de discutabele betalingen die de provincie deed ten behoeve van Verheijen in de 16 maanden dat hij gedeputeerde was. De lijst wordt voorafgegaan door de gedrags- en wettelijke regels die in het geding zijn.

De regels

1. Gedragscode bestuurlijke integriteit provincie Limburg:

“Gebruik van provinciale eigendommen of voorzieningen voor privédoeleinden is niet toegestaan.”

2. Verordening regelende de geldelijke en andere rechtspositionele voorzieningen ten behoeve van gedeputeerden, staten- en commissieleden:

“De dienstauto is niet beschikbaar voor privégebruik. De dienstauto met of zonder chauffeur kan door de gedeputeerde ook worden gebruikt voor het reizen tussen de woning en de plaats van tewerkstelling en voor reizen ten behoeve van nevenfuncties die de gedeputeerde vervult uit hoofde van zijn ambt.”

3. Rechtspositiebesluit Gedeputeerden/Regeling rechtspositie Gedeputeerden: Diners en lunches worden integraal vergoed door de provincie, voor zover deze redelijk en verantwoord moeten worden geacht. Etentjes met zakelijke relaties die niet-zakelijk van aard zijn, moeten betaald worden uit de vaste maandelijkse onkostenvergoeding.

4. Gedragscode bestuurlijke integriteit provincie Limburg:

“De bestuurder declareert geen kosten die reeds op andere wijze worden vergoed.”

5. Handreiking integriteit van politiek ambtsdragers bij provincies:

“De politiek ambtsdrager [moet] zich realiseren dat alles wat mag, niet vanzelfsprekend ook hóeft. (…) Het gaat immers steeds om besteding van publieke middelen. De politiek ambtsdrager heeft daarnaast ook een voorbeeldfunctie. Hoe kan hij of zij in bijvoorbeeld economisch moeilijke tijden, geloofwaardig een beroep op de soberheid van burgers doen als hij of zij daar zelf niet naar handelt?”

De betalingen

De krant vroeg bij de provincie Limburg met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) inzage in de betalingen ten behoeve van gedeputeerde Mark Verheijen, zijn declaraties, onderdelen van zijn werkagenda en het gebruik van de dienstauto met chauffeur. Niet alle 1.300 zakelijke ritten zijn gecontroleerd door NRC Handelsblad. De krant bekeek de enkele tientallen dienstritten buiten de provincie en de ritten tijdens de campagnetijd van Verheijen als kandidaat-Kamerlid.

Privéritten met dienstauto met chauffeur

Mark Verheijen was van mei 2011 tot september 2012 gedeputeerde van economische zaken, financiën en grondbedrijf in de provincie Limburg.

28 oktober 2011. Verheijen declareert 364 kilometer met zijn eigen auto naar voormalig campagnestrateeg van de VVD, Jan Driessen in Amsterdam. Driessen, oud-campagnestrateeg van Mark Rutte: “Ik heb met hem gepraat hoe hij zich als politicus het beste kon profileren en hoe het in Den Haag werkt.” Verheijen: “Was zakelijk.” 134 euro

31 maart 2012. Met dienstauto met chauffeur naar voetbalwedstrijd PSV-VVV. Geen antwoord op vraag welke zakelijke afspraak Verheijen in het stadion had. 200 euro

19 juli 2012. Verheijen reist op donderdagavond met de NS-kaart van de provincie naar een borrel van Frits Huffnagel in Den Haag. Hij blijft in de Randstad en keert zondag op kosten provincie terug blijkt uit documenten van de provincie. VVD-woordvoerder: ,,Naar Den Haag betrof een enkele treinreis die deels is ingehouden op zijn salaris en niet actief is gedeclareerd.” Bewijs hiervoor ontbreekt. 71,18 euro

2 augustus 2012. Met de dienstauto met chauffeur naar het Friese Langweer. Privé-uitnodiging van vrouw van VVD-prominent Ed Nijpels. Geen antwoord op vraag welke zakelijke afspraken Verheijen daar die dag had. 500 euro

Partijpolitieke kosten

Mark Verheijen was vanaf april 2008 vicevoorzitter van de landelijke VVD. Van augustus 2010 tot mei 2011 was hij waarnemend voorzitter. Daarna was hij tot mei 2012 weer vicevoorzitter.

30 januari 2012. Verheijen gebruikt dienstauto met chauffeur om vanuit Eindhoven naar het partijkantoor in Den Haag te rijden. 300 euro

27 februari 2012. Vergadering hoofdbestuur. Verheijen heeft die dag een afspraak bij een ministerie. In Den Haag en het partijkantoor. Geen verrekening van deel privékosten. 300 euro

23 april 2012. De dag dat premier Mark Rutte het ontslag aan van zijn eerste kabinet aanbiedt. Verheijen schrapt afspraken in Limburg en reist naar Den Haag voor overleg met het hoofdbestuur van de VVD. De provincie betaalt zijn overnachting in Hotel Mozaic, een paar deuren verder dan het partijkantoor. De volgende dag heeft Verheijen om half elf een provinciale afspraak in Den Haag. Geen verrekening van deel privékosten. 163 euro

8 juni 2012. In de dienstauto met chauffeur naar het voorjaarscongres van de VVD bestuurdersvereniging in Maarssen. De chauffeur haalt hem in Maastricht op, wacht vier uur in Maarssen en brengt hem daarna naar huis. 450 euro

Kosten kandidatuur Tweede Kamer

Mark Verheijen stond op plek 19 van de kandidatenlijst van de VVD bij de Kamerverkiezingen op 12 september 2012. Daarmee was hij hoogste nieuwkomer. Hij werd op 20 september geïnstalleerd.

26 juli 2011. Verheijen declareert een diner van 82 euro in restaurant Pixels in Breda met Ronald de Rooij, talentmanager van de VVD, secretaris van de Permanente Scoutingcommissie VVD. Op zijn declaratieformulier voert hij het diner ten onrechte op als ‘zakelijk’. 82 euro

4 mei 2012. Verheijen heeft in Den Haag een gesprek met een ander lid van de scoutingcommissie, Hans van den Broek. Die dag plant hij ook afspraak bij een ministerie. Hoewel het bezoek aan Den Haag zowel zakelijk als privé is, betaalt de provincie alle kosten van de reis naar Den Haag. 300 euro

6 mei 2012. Verheijen heeft een gesprek op het partijkantoor met Paul Luijten, voorzitter van de scoutingcommissie. De reiskosten komen voor rekening van de provincie. In zijn werkagenda staat tot 16 uur het symposium ‘De verweesde samenleving. Pim Fortuyn 10 jaar later’ in het Rotterdamse stadhuis. Het 4,5 uur durende symposium verlaat hij halverwege. Om 14 uur is hij in Den Haag bij de Verkiezingsprogrammacommissie van de VVD en om 15 uur heeft hij op het partijkantoor het gesprek met Luijten. Verheijen declareert 339 kilometer. Verheijen: “Het had gekund dat een deel van de kosten bij mij of VVD was gelegd.” 125 euro

3 augustus 2012. Hij reist op vrijdag per trein op kosten van de provincie naar Amsterdam, naar verkiezingsdebat WNL. Zondagavond terug op kosten provincie. 52 euro

30 augustus 2012. Op campagne met VVD-afdeling Gennep bij bedrijf Janssen Pers. Daarna treft hij ondernemers in Restaurant Old Inn in Ottersum. Brengt kilometers in rekening. 41,80 euro

31 augustus 2012. Verheijen heeft MKB-verkiezingsdebat voor TV Limburg in Roermond. De kilometers tussen Venlo en Roermond (v.v.) declareert hij bij de provincie. 21 euro

4 september 2012. Campagnedag met minister Uri Rosenthal bij het bedrijf Inalfa in Venray en de Floriade in Venlo. Verheijen declareert de kilometers. 18,50 euro

Dubbel declareren

Diverse dagen. Verheijen erkent “een vijftal ritten” te hebben gemaakt op kosten van provincie voor een nevenfunctie in Den Haag waar hij ook een reis- en onkostenvergoeding declareerde. VVD-woordvoerder zegt later: “Geen vijf volle reizen met de dienstauto. Een heen- en terugreis met de NS-business-card, één heen- en terugreis en twee enkele met de dienstauto, deels omdat hij voor provincie afspraak had in Den Haag. 1600 euro

Diner met entourage Jos van Rey en Piet van Pol

5 juni 2012. Diner in restaurant in Amsterdam met gezelschap van familie, vrienden en partijgenoten van toenmalig wethouder en senator Jos van Rey en projectontwikkelaar Piet van Pol. Die laatste schiet de dinerkosten (2.631 euro) voor. In september declareert Verheijen hiervan 657,75 euro op basis van (mondelinge) afspraak. Zakelijk belang provincie bij hoge uitgave ontbreekt. Flessen wijn van 127 euro per stuk zijn in strijd met soberheidsregels. 657,75 euro

Dubbel inkomen

Bij de Kamerverkiezingen van 12 september 2012 wordt Mark Verheijen gekozen. Op 20 september volgt zijn installatie als lid van de Tweede Kamer. Vanaf die dag ontvangt hij een zogenoemde schadeloosstelling van 7.311,56 euro bruto per maand. Maar Verheijen is dan ook nog gedeputeerde met de bijbehorende 7.899 euro bruto per maand.

Op 18 september stuurt hij een brief naar de provincie dat hij per 25 september ontslag neemt. Dat ontslag gaat, zegt de provincie Limburg, pas volgens de Provinciewet in op het moment dat zijn opvolger door Provinciale Staten benoemd is. Dat gebeurt op 12 oktober. Hoewel hij als gedeputeerde na 25 september geen activiteiten meer verricht, ontvangt hij wel nog ruim een halve maand het salaris tot 12 oktober, met bijbehorende onkostenvergoeding. Dit bedrag, circa 4.000 euro, stort hij niet terug in de kas van de provincie.

Verheijen zegt hierover:

“Ik heb er toen niet bij stilgestaan om het terug te storten. Daar heeft ook niemand mij op attent gemaakt. Ik had het kunnen doen, maar ik heb, terugkijkend, niet het gevoel dat ik door het niet te doen iets fouts gedaan heb.”

De Handreiking integriteit van politiek ambtsdragers bij provincies zegt:

“De politiek ambtsdrager [moet] zich realiseren dat alles wat mag, niet vanzelfsprekend ook hóeft. (…) Het gaat immers steeds om besteding van publieke middelen. De politiek ambtsdrager heeft daarnaast ook een voorbeeldfunctie. Hoe kan hij of zij in bijvoorbeeld economisch moeilijke tijden, geloofwaardig een beroep op de soberheid van burgers doen als hij of zij daar zelf niet naar handelt?”

Update betalingen provincie Limburg aan Mark Verheijen

Maandag 23 februari publiceerden Gedeputeerde Staten (GS) van Limburg een overzicht van tien betalingen (pdf) aan Verheijen genoemd in het artikel van NRC Handelsblad van 11 februari 2012. Het overzicht, waarin opgenomen de reactie van Mark Verheijen, biedt nieuwe inzichten.

Zo blijkt dat Mark Verheijen de rekening van het diner van 82 euro met VVD-scout De Rooij van 26 juli 2011 wel heeft ingediend bij de provincie als zakelijk diner, maar is de declaratie later door de administratie geweigerd omdat er “geen provinciaal doel” gediend was. Deze informatie was eerder niet verstrekt aan NRC.

In het NRC-artikel wordt gemeld dat Verheijen een aantal keer op kosten van de provincie naar zijn nevenfunctie bij de Haagse stichting ProDemos is gereisd. Tegelijk ontving hij van ProDemos een reis- en onkostenvergoeding. Verheijen zelf zei dat het ging om “een vijftal ritten”. Later meldde zijn woordvoerder: “Geen vijf volle reizen met de dienstauto. Een heen- en terugreis met de NS-businesscard, één heen- en terugreis en twee enkele met de dienstauto, deels omdat hij voor provincie afspraak had in Den Haag.”

In het overzicht van tien betalingen wordt slechts één reis, op 11 oktober 2011, genoemd. De kosten van die rit, 321 euro, wil Verheijen terugbetalen. Over het terugbetalen van de kosten van de andere ritten, onder meer op 19 april 2012, wordt niets gezegd.

Ook blijkt dat hij de rit op 11 oktober als zakelijk heeft opgevoerd met als onjuiste omschrijving “Werkbezoek IPP/HvDR Amsterdam”. In werkelijkheid ging het om een vergadering van de raad van toezicht van ProDemos, waarvan hij lid was.

Terugbetalen wil Verheijen ook 26,32 euro van een ten onrechte als zakelijk omschreven privérit op 19 juli 2012 met de provinciale NS-businesscard naar een borrel van VVD’er Frits Huffnagel in Den Haag. Dat geldt ook voor 52,58 euro voor een reis naar een WNL-televisiedebat op 3 augustus 2012 in Amsterdam.

Voor het overige gaan GS akkoord met de zes andere genoemde keren dat Verheijen gebruik maakte van de provinciale middelen. Dat geldt ook voor een bezoek per dienstauto met chauffeur aan de voetbalwedstrijd PSV-VVV op 31 maart 2012. Dat bezoek was volgens Verheijen op uitnodiging van VVD-wethouder List (economische zaken) van Eindhoven en daarmee ‘zakelijk’. Dat geldt ook voor het diner met Jos van Rey en Piet van Pol in Amsterdam waarbij flessen wijn van 127 euro werden gedronken.

GS vinden dat het diner bijdroeg aan de toekomst van Midden-Limburg. Dat er uiteindelijk 2.631 euro moest worden afgerekend (Van Pol schoot voor en een kwart voor rekening kwam van de provincie) is ook aanvaardbaar. Verheijen had niet in de gaten dat het om zulke dure flessen ging. Commissaris van de koning Theo Bovens:

“Er is afgesproken die rekening gevieren te delen. Als die rekening achteraf dan wat hoog blijkt uit te vallen moet je niet gaan zeuren.”

In het handig combineren van activiteiten voor provincie Limburg in de Randstad met privé- en partijactiviteiten ziet de provincie ook geen kwaad: “Dat staan wij toe.” De vraag is dan of die kosten van bijvoorbeeld de dienstauto met chauffeur volledig voor rekening van de overheid moeten komen. Is het niet eerlijker om tot een schappelijke verdeling? Bovens:

“Dat is technisch niet uitvoerbaar. Je kunt het niet uitsplitsen.”

“Wij verwachten van onze bestuurders een actieve opstelling”, zegt Bovens ook:

“Het moeten geen kluizenaars zijn. Ze moeten zich laten zien in Brussel, Düsseldorf en Den Haag. Aanwezig zijn daar waar het gebeurt. Ze moeten een netwerk opbouwen, onderhouden en uitbouwen. Jezelf behoeden voor dubieuze situaties moet dan wel een tweede natuur zijn.”

Verheijen wil drie van de tien gecontroleerde bedragen terugbetalen. In totaal gaat het om 399,99 euro. Dat kan meer worden. Een woordvoerder van de provincie laat weten dat mocht blijken dat vaker onjuist gebruik is gemaakt van provinciale faciliteiten de provincie wil dat die worden verrekend. De woordvoerder: “Door de commissaris van de koning is gezegd dat de provincie hierover met de heer Verheijen in gesprek is. Dat gesprek gaat over de hele periode die de heer Verheijen gedeputeerde was.”