De deurwaarder heeft het zelf ook niet makkelijk

Het aantal wanbetalers blijft stijgen, maar de tijd dat deurwaarders daarvan automatisch profiteerden, is voorbij.

Wilbert van de Donk van de gerechtsdeurwaarders over huisuitzettingen: „Een klant die door ons uit huis wordt gezet, is zelden dankbaar.” Foto ANP

Een deurwaarder op de stoep is geen prettige ervaring, maar de deurwaarder heeft het zelf ook niet makkelijk. Hij wordt gehaat, hij moet weten om te gaan met mensen die met zelfmoord dreigen en zijn winst neemt ook nog af, zo blijkt uit een rapport van het ING Economisch Bureau.

De deurwaarder bevindt zich in gezelschap van tandartsen, parkeerwachters, politici en bankiers. Zoek op ‘meest gehate beroepen’ en hij staat er gegarandeerd tussen.

Voorzitter Wilbert van de Donk van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KDvG) geeft toe: „Een klant die, in de zeldzame gevallen dat dat gebeurt, door ons uit huis wordt gezet, is zelden dankbaar.”

Met reclame de sympathie van wanbetalers proberen te krijgen, heeft geen zin. Dus doet de organisatie vooral aan voorlichting. Over de rechten van schuldenaars bijvoorbeeld, of waarom deurwaarders doen wat ze doen. Van de Donk: „Veel meer kunnen we niet. We blijven een noodzakelijk kwaad. Dat vinden ondernemers die ons inschakelen ook. Ze kunnen het zich alleen niet veroorloven rekeningen onbetaald te laten.”

Winst onder druk

Gelukkig hebben deurwaarders de crisis nog. Betalingsachterstanden laten zien dat die nog niet voorbij is: ruim 770.000 Nederlanders kampen daarmee, ruim een kwart meer dan vijf jaar geleden, blijkt uit de BKR Kredietbarometer van begin dit jaar.

Feest voor deurwaarders, zou je denken, maar dat is het volgens het ING Economisch Bureau niet. De winst van deurwaarders staat „sterk onder druk”. Het Bureau Financieel Toezicht signaleert zelfs dat de gevolgen van de financiële crisis bij gerechtsdeurwaarders in negatieve zin merkbaar zijn: in 2013 stonden veertien van de 165 kantoren onder een hoog niveau van financieel toezicht. De omzet in de branche daalde in dat jaar (cijfers over 2014 zijn er nog niet) voor het eerst sinds 2006, tot 418 miljoen euro. Dat is 6 procent lager dan het jaar ervoor.

Volgens ING hebben deurwaarders hogere kosten doordat het lastiger is bedragen te innen en staan hun tarieven onder druk. Ook zijn de te innen bedragen per schuldenaar lager en kunnen steeds meer van hen „simpelweg niet betalen”. Deurwaarders krijgen minder opdrachten. Dat komt mede doordat het aantal gerechtelijke procedures afneemt als gevolg van de gestegen griffierechten. Door die hoge rechten is het minder zinvol om een geschil over een klein bedrag voor de rechter te laten komen. Bovendien wordt het door nieuwe wetgeving waarschijnlijk makkelijker om geld terug te krijgen zonder dat je daar een deurwaarder voor nodig hebt.

Gevolg: de winst én de winstmarge dalen. Lag die marge vijf jaar geleden nog boven de 25 procent, inmiddels is daar nog maar 3 procent van over, blijkt uit berekeningen van het Bureau Financieel Toezicht. En daar hebben alle 165 kantoren last van, erkent Van de Donk van de brancheorganisatie. Ook de grote.

Zelfmoordpogingen

En dan zijn er de zelfmoordpogingen. Sinds het begin van de kredietcrisis in 2008 hebben meer mensen zelfmoord gepleegd. Een verband met geldproblemen is moeilijk aan te tonen, maar volgens onderzoekers is dat wel aanwezig. Het grootste deurwaarderskantoor, GGN, besloot eind vorig jaar zijn deurwaarders te trainen in het herkennen van zelfmoordneigingen. „Een aanvulling op opleidingen die we al geven, om te leren omgaan met agressief en grensoverschrijdend gedrag”, legt Van de Donk uit. Om werknemers te beschermen, maar ook als maatschappelijke functie: een deurwaarder kan de signalen als eerste oppikken. Want het is meer dan eens gebeurd, vertelt de voorzitter, dat mensen wier huis werd ontruimd met een lucifer in de hand en het gas aan klaarstonden om er een eind aan te maken. Dat wordt mogelijk in de toekomst voorkomen.