‘Zoveel is er niet gebeurd’

Italië eist excuses voor de schade. Maar wat te doen om dit voetbalgeweld te voorkomen?

Foto AFP

Vuurwerkbommen, pleinen vol glaswerk en krassen op een zeventiende-eeuwse fontein. Feyenoord voetbalde donderdag in Rome. Voorafgaand aan de wedstrijd tegen AS Roma richtten fans vernielingen aan in de stad en kwam het tot een confrontatie met de oproerpolitie. Bij die clashes, woensdagavond en donderdagmiddag, raakten zeker achttien mensen gewond, onder wie dertien agenten. De Italiaanse politie arresteerde een vijftigtal Feyenoordfans. De Italiaanse premier Renzi noemde de rellen „een teken van barbaarsheid en onbeschoftheid” en eiste excuses van Feyenoord.

1  Wie zijn deze relschoppers en waarom doen ze dit?

Het lijkt erop dat er steeds weer een groep jonge hooligans opstaat die het overneemt van de ‘oude garde’. Die zouden deze wedstrijd, tegen een aansprekende tegenstander, aangegrepen hebben om hun reputatie als gevaarlijke harde kern te bestendigen.

Volgens de Nederlandse politie zijn het „vooral jonge mannen die zich aangetrokken voelen tot grensoverschrijdend groepsgedrag”, staat op de website politie.nl. Ze komen uit alle lagen van de bevolking en hebben diverse achtergronden. Geweld plegen ze omwille van het geweld. Het voetbal is niet het belangrijkste. Buiten de wedstrijden spreken hooligans bijvoorbeeld af om met elkaar op de vuist te gaan.

Rellen doen ze door overmatig alcohol- en drugsgebruik, uit frustratie over de uitslag van de wedstrijd of over beslissingen van de scheidsrechter, en na provocaties door de tegenstander. „De sensatie, het geweld en een gevoel van autonomie leveren een kick op”, aldus de politie.

2 Hoe uitzonderlijk is dit?

Zware rellen bij Europees voetbal waren er ook in 2006, toen Feyenoordfans zich misdroegen bij de uitwedstrijd tegen het Franse AS Nancy. De club werd geschorst voor het UEFA-toernooi en kreeg een boete van 60.000 euro.

Ieder jaar zijn er rellen bij Europese wedstrijden, maar ze zijn over het algemeen minder ernstig dan die in de jaren tachtig en negentig, toen er bij verschillende rellen doden vielen. In Nederland viel in 1991 de eerste ‘voetbaldode’ bij gevechten tussen fans van FC Twente en Feyenoord. Zes jaar later overleed een Ajaxfan bij rellen tussen Ajax en Feyenoord. Opvallend is dat in het Nederlandse voetbal het aantal incidenten rondom voetbalwedstrijden de laatste jaren juist stabiel is.

3 Zijn de Feyenoordhooligans de ergste hooligans van Europa?

Dat is moeilijk te bepalen. Neem je het aantal doden bij rellen als uitgangspunt, dan kom je uit bij Liverpool. Bij de Europacupfinale van 1985 tussen Liverpool en Juventus in het Brusselse Heizelstadion vielen Liverpoolhooligans supporters van Juventus aan. Door de chaos die ontstond en een muur die instortte, vielen er 39 doden. Maar dat is dertig jaar geleden. Tegenwoordig schrikken burgemeesters als clubs als Partizan Belgrado, Dinamo Zagreb of Olympique Marseille op bezoek komen. Ook Ajax heeft geen beste naam. Vorig seizoen kwam het tot confrontaties rond de wedstrijden tegen Celtic en AC Milan.

Incidenten rondom grote clubs als Feyenoord en Chelsea (deze week duwden Chelseafans een zwarte man uit de Parijse metro) trekken internationale aandacht. Maar er zijn ook kleine clubs met een slechte reputatie. In Engeland, bakermat van het hooliganisme, staan clubs als Millwall FC en Leeds United bekend om hun hooligans. Maar die clubs spelen op het tweede niveau – de incidenten krijgen minder aandacht.

4 Wat kunnen clubs en bonden tegen het geweld doen?

In het geval van rellen als die in Rome niet zo veel. Clubs zijn verantwoordelijk voor het gedrag van hun supporters in het stadion, niet daarbuiten. Ook de Europese voetbalbond UEFA kan niet ingrijpen, want ook de bond heeft alleen bevoegdheden binnen het stadion. Feyenoord hoefde daarom niet te vrezen voor uitsluiting van het toernooi zoals in 2006.

Wat clubs en voetbalbonden wel kunnen doen, is voorkomen dat er mensen met een stadionverbod aanwezig zijn bij wedstrijden. In Nederland kregen 662 voetbalfans vorig jaar zo’n verbod van voetbalbond KNVB. Uitspelende clubs mogen zulke fans niet registreren voor het uitvak in het stadion. Maar via internet weten die fans toch aan kaarten te komen voor plekken ergens anders in het stadion. Nederlandse burgemeesters mogen hooligans ook een gebiedsverbod, meldplicht of groepsverbod opleggen.

5 Hoe kijken Feyenoordsupporters naar de rellen?

Er is ongeloof dat dit wéér gebeurt. Maar fans die in Rome waren, zeggen dat Italiaanse en Nederlandse media de rellen overdrijven. Lunatic News, een blad van de fanatieke Feyenoordfans, twitterde: „Zoveel is er niet gebeurd.”

Bagatelliseren fans de rellen? Patrick (21), beheerder van de populaire Feyenoord-nieuwssite FR12.nl, vindt van niet. „Ik zie dat we nu worden vergeleken met moordenaars en verkrachters, dat vind ik echt bizar”, zegt hij. Uiteindelijk ligt de schuld bij de politie, zegt hij. „De rellen hadden voorkomen kunnen worden als de politie bij hun charges gewoon gewaarschuwd had, zoals de ME in Nederland doet.”

6 Hoe is het met de fontein die de fans beschadigden?

Honderdtien krassen lieten de Feyenoordfans donderdag achter op de zeventiende-eeuwse Barcacciafontein, aan de voet van de Spaanse Trappen in Rome. Dat zei de Romeinse cultuurwethouder na onderzoek van archeologen. De archeologen troffen „permanente schade” aan op de fontein.

Paus Urbanus VIII had in 1627 opdracht gegeven voor de bouw van een fontein aan Pietro Bernini, vader van de beroemde beeldhouwer Gian Lorenzo Bernini. De fontein, die volgens de volksoverlevering geïnspireerd is op een boot die hier na een grote overstroming door de rivier de Tiber zou zijn achtergebleven, was in de jaren negentig ingrijpend gerestaureerd. Vorig jaar is er een conserverende restauratie uitgevoerd voor ruim 200.000 euro.