Hoe reorganiseer je vriendelijk?

voor V&D Maandag bepaalt de rechter of V&D de salarissen mag verlagen. Supermarktketen Emté deed het al, geruisloos.

Een loonoffer zoals de V&D van zijn werknemers eist, dat kan ook anders: 400 werknemers van Emté-supermarkten (van de Sligro Food Group) hebben vorig jaar een gesprek gehad met „financiële consequenties”, blijkt uit het jaarverslag. Waarom hebben we daarover geen boze werknemers gehoord? Vier lessen voor V&D.

1 Wees er op tijd bij

Levensmiddelengroothandels en supermarkten als Emté (6.100 werknemers, 946 miljoen euro omzet) hebben zulke lage marges, dat ze daar „heel strak op sturen”, zegt Sligro-woordvoerder Wilco Jansen. Ze meten dagelijks „wat er langs de kassa komt” en kennen hun kosten precies. Ongeveer de helft ervan zit in salarissen. Dus als de omzet een beetje tegenvalt, zijn ze er snel bij om te kijken waar de uitgaven omlaag kunnen.

2 Regel het individueel

800 werknemers van Emté die met de reorganisatie te maken hadden, kregen toelichting in een persoonlijk gesprek. Bij de 5.000 V&D-medewerkers ging dat heel anders: hun werd half januari medegedeeld dat ze per 1 februari moesten inleveren, op dezelfde dag dat er een persbericht over naar buiten ging. Bij Emté ging het wat subtieler. In het persoonlijk gesprek kregen de werknemers een aantal opties, zoals een stapje terug zetten, verplaatsen naar een ander filiaal of solliciteren op de eigen baan. Sligro schrijft erover: „De medewerkers accepteerden de argumenten die aan deze beslissing ten grondslag lagen. Wat moet moet, maar wel altijd persoonlijk en op sociaal verantwoorde wijze.”

Ook individueel kan zo’n maatregel snel gaan: het was september vorig jaar toen vakbondsbestuurder Kitty Huntjens (CNV) voor het eerst van Emté-werknemers hoorde dat dit speelde. Toen zij in oktober om opheldering vroeg, waren de loonmaatregelen al bezegeld. Geen vakbond voor nodig.

3 Bezuinig niet puur op de lonen

Een reorganisatie is vaak beter uit te leggen dan een loonoffer. Emté’s consumentenomzet daalde vorig jaar gemiddeld 0,7 procent, waar bij andere supermarkten de omzet groeide. Daar kwam bij dat Emté (een samenvoeging van verdwenen ketens als Edah en Sanders) per winkel sterk verschillende kosten had. Sommige supermarkten hadden relatief veel chefs. Dus als er moet worden bezuinigd, is het goed uit te leggen dat dat daar gebeurt. In een kleine winkel kan de groente- en fruitchef er bijvoorbeeld best het brood bij doen. Het aantal kaderfuncties per winkel werd voortaan afhankelijk van de omzet: bij kleine winkels minder management.

4 Doe het in kleine stapjes

Bezuinigen kan ook langzaam. Sligro vindt niet dat de regeling met de chefs een voorbeeld van loonsverlaging is. „Links en rechts heeft het wel kostenvoordeel opgeleverd”, zegt woordvoerder Jansen. Maar voor veel mensen is wél het loon bevroren. Zo bespaart Sligro in de toekomst.

Het salaris van chefs die een stapje terug moesten zetten, werd gesplitst. Wie in functie omlaag is gegaan, krijgt voortaan naast het cao-salaris een toeslag om het verschil te compenseren. Aan het begin maakt dat weinig uit. Maar die toeslag stijgt niet mee. En dat kan optellen, als collega’s wel elk jaar 2 procent extra krijgen.

Een ander eufemisme: werknemers verplaatsen naar een ander filiaal. Daarvoor krijg je het eerste jaar een reisvergoeding van 19 cent per kilometer. Maar ook daar heeft Emté het slim aangepakt. Huntjens: „Die vergoeding wordt na het eerste jaar minder.” Volgens Sligro gaat het bij de reiskosten om „maatwerk”.