Gaat het goed op de beurs, dan gaat het goed met de bonus

Foto Eline van Strien

Laat maar knallen, die kurken. De ondernemingswinsten smaken naar meer, de aandelenmarkten pieken, dus de beloningen van de topmensen in het bedrijfsleven kennen maar één richting: omhoog. In politieke en academische kringen woeden de discussies of er in Nederland sprake is van groeiende inkomensverschillen, maar wie de cijfers uit de jaarverslagen ziet, kan maar één conclusie trekken. Een heel kleine bovenlaag verdient formidabele bedragen dankzij hun beloningen die zijn gekoppeld aan aandelenkoersen.

De oogst van de eerste twee weken van het ‘jaarverslagenseizoen’ 2014 laat zich in vier beloningen samenvatten.

1. De totziensbonus

Familiebedrijven hebben soms het imago van zuinige werkgevers. Van eigenaren à la doe-maar-gewoon-dan-doe-je-al-gek-genoeg. Maar niet Heineken, het internationale beursgenoteerde concern, waar de gelijknamige familie de dominante aandeelhouder is. In 2013 trok het concern gul de portemonnee met speciale bonussen voor topman Jean-François van Boxmeer en financieel bestuurder René Hooft Graafland na de succesvolle overname van Asia Pacific Breweries: 2,52 miljoen en 1,3 miljoen euro. Hooft Graafland gaat op 24 april op de aandeelhoudersvergadering met pensioen. Heineken betaalt hem twee jaar door. Dat komt uit op 2 miljoen euro. Heineken moet vanwege zijn vervroegde pensionering ook een heffing betalen aan de Belastingdienst. Kost nog eens 1,5 miljoen euro.

2. De brutale bonus

SBM Offshore, de in Nederland gevestigde exploitant van drijvende olie-opslagplatforms, zette de tongen opnieuw in beweging. Eind vorig jaar kwam SBM een recordschikking overeen met de Nederlandse justitie van omgerekend 193 miljoen euro wegens omkoping. In Brazilië, veruit de grootste markt voor SBM, lopen nog onderzoeken. Het bedrijf keert over 2014 geen dividend uit aan zijn aandeelhouders om wat meer vet op de balans te krijgen. Maar uit de al gepubliceerde jaarcijfers bleek al dat de driehoofdige raad van bestuur wel bonussen heeft gekregen. Samen ging dat om bijna 3,5 miljoen euro.

3. De finalebonus

ASML, de chipmachineproducent in Veldhoven, is het paradepaardje van de Nederlandse industrie, een ouderwetse banenmachine en ook een beurslieveling. Wie zou de topmanagers hun succes misgunnen?

In de loop van 2013 kondigde ASML het vertrek aan van bestuursvoorzitter Eric Meurice uit de dagelijkse leiding. Hij werd nog een tijdje doorbetaald, vandaar dat het jaarverslag van ASML over 2014 zijn laatste beloningen vermeldt. Hij was vorig jaar de eerste drie maanden in dienst en kreeg naast een basissalaris van 210.750 euro ook een finalebonus van 1.177.790 in contanten. En de aandelen die hij in de loop der jaren als prestatiebeloning had gekregen, maar nog niet kon verkopen, kwamen ook vrij. Waarde bij zijn afscheid: 16,1 miljoen euro, meldt het jaarverslag. Zijn opvolger, Peter Wennink, verkocht overigens vorige week ook het hele pakket aandelen waarover hij vrijelijk kon beschikken. Daarmee verdiende hij 2,2 miljoen euro.

4. De aandelenbonus

Toplui in het bedrijfsleven moeten hard werken voor riante salarissen. Een bedrag van acht ton per jaar of meer basissalaris voor de baas van een multinational gaat zomaar over tafel. En daar komt dan een vergelijkbaar bedrag aan contante jaarlijkse bonus bij als doelstellingen gehaald worden. Maar hét verschil tussen de werkvloer en de directieverdieping is het uitzicht op betalingen die zijn gekoppeld aan aandelen. Want de koers van aandelen kent geen beperkingen. Deze aandelenbeloningen hebben meestal een looptijd van drie jaar. De beursrecords van de laatste veertien maanden zorgen daardoor in combinatie met (deels) behaalde bedrijfsdoelstellingen voor uitzinnige bedragen.

Ton Büchner, eerste man van verfmagnaat Akzo Nobel, scoorde in de meest recente driejaarsperiode ondermaats op de financiële prestaties. Akzo Nobel was nummer negen in een lijstje van concurrenten. Maar het concern stond elk van de drie jaren bovenaan een lijstje van duurzame bedrijven. Dat leverde genoeg op voor 26.228 aandelen Akzo Nobel die een waarde hebben van 1,7 miljoen euro.

Maar altijd is er een baas boven baas. Nancy McKinstry, de bestuursvoorzitter van de professionele informatieleverancier Wolters Kluwer, trof doel met de twee aandelenregelingen met een looptijd van drie jaar (2012-2014). De ene regeling is een beloning van het totale aandeelhoudersrendement, de tweede voor de behaalde groei van de winst per aandeel. Samen levert het succes haar 356.671 aandelen op, goed voor een actuele waarde van 10 miljoen euro. Dat maakt haar één van de best, misschien wel de allerbest gehonoreerde vrouw van Nederland.