Elf jaar wachten om wetenschappelijke uitgevers samen te voegen

Foto Frank Ruiter

Elf jaar moest hij er op wachten, de Nederlandse directeur van het Duitse uitgeefconcern Springer Science + Business Media, Derk Haank. Elf jaar wachten op het akkoord dat hij vorige maand sloot. Springer, met vestigingen op alle continenten, gaat fuseren met het Britse MacMillan, uitgever van het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift Nature.

Haank – boerenzoon uit de Achterhoek en bedrijfseconoom – zegt vandaag in een interview in NRC Handelsblad dat Springer “een volume-uitgever” is, met tweeduizend tijdschriften.

Enkele choice quotes uit het interview:

Over de samenwerking tussen tijdschriften:

Is het idee dat de ruim 95 procent van de artikelen die Nature afwijst, door kunnen druppelen naar de Springertijdschriften?
“Dat hopen we natuurlijk wel. We kunnen auteurs nooit verplichten, maar het wel voorstellen.”

Over gefrustreerde bibliotheken:

Universiteitsbibliotheken vinden het frustrerend dat ze aangewezen zijn op een big deal, toegang tot alle tijdschriften, voor een vaste prijs. Zij ervaren het als slikken of stikken.
“Je vervalt in propaganda. Wat grappig. Het woord frustratie vind ik niet op zijn plek. De big deal is de beste uitvinding sinds het gesneden brood. Wetenschappelijke tijdschriften zijn een enorme groeimarkt. Er is namelijk steeds meer onderzoek. Elk jaar levert dat 7 procent meer boeken en artikelen op. Het slechte nieuws is: de klant kan niet alles betalen, maar wil wel alles hebben.”

Aantal fte’s bij Springer

Over marktwerking:

Ziet u een marktverstoring in het open access-model? Daarbij betaalt niet de bibliotheek abonnementsgeld, maar de wetenschapper betaalt voor de publicatie, waarna die voor iedereen toegankelijk is.
“Ik ben er nooit op tegen geweest. Wat mij stoort, is dat er zo ideologisch over gesproken wordt. De universiteiten dachten het open access uitgeven zelf te gaan doen. Er was een enorme aversie tegen uitgevers. In de papieren tijd hadden we het er ook wel een beetje naar gemaakt, met die enorme hoge prijzen. Maar dat is sinds de big deals niet meer.”

“Intussen zijn de universiteiten wel terug gekomen van hun plannen. Je eigen brood bakken is leuk als het je hobby is, maar je moet niet denken dat het goedkoper is. Waarom zijn wij nog in business? Wij organiseren het proces neutraal, als buitenstaander. Wetenschappers gunnen elkaar het licht in de ogen niet. Het is een illusie te denken dat zij samen het proces organiseren. Bovendien zijn we een strak georganiseerde fabriek, met de laagst denkbare kostprijs.”

Over de wens van staatssecretaris Dekker:

Staatssecretaris Dekker wil dat in 2024 al het Nederlandse onderzoek open access wordt gepubliceerd. Is dat haalbaar?
“Nee. En ook niet wenselijk.”

Want?
“Nu worden onze infrastructuurkosten voor eenderde betaald door bedrijven die zelf geen onderzoek doen en niet publiceren. Als ik overstap op een systeem waarin ik alleen maar onderzoekers laat betalen, wordt het voor de gemeenschap duurder. Als we dat als gemeenschap willen, moeten we dat vooral doen. Ideologisch heb ik er he-le-maal geen bezwaar tegen. Zolang er maar betaald wordt voor het geheel. Het is geen free lunch.”

Lees het hele interview in NRC Handelsblad.