Die Wijffels en z’n boterzachte praatje

illustraties: cyprian koscielnak

Circulaire economie: het perpetuum mobile van de duurzaamheid.

Willen we verstandig met grondstoffen en het milieu omgaan, dan heeft het zin om materiaal waar mogelijk in kringlopen te leiden. Niemand die daar nog aan twijfelt. Maar een ‘circulaire economie’ die ons in een advertentiebijlage van NRC werd aangeprezen, is zeker geen patentrecept voor duurzaamheid.

Die circulaire economie is te mooi om waar te zijn: door voortdurend hergebruik zijn grondstoffen onuitputtelijk. De sombere grenzen van de groei, ooit door de Club van Rome gepredikt, kunnen vervangen worden door fantasieën van onbeperkte ‘duurzame groei’. Ooit circuleerden er recepten voor een perpetuum mobile, een apparaat dat blijft draaien op de energie die het zelf opwekt. Jammer alleen dat de eerste hoofdwet van de thermodynamica – behoud van energie – dit onmogelijk maakt. ‘Circulaire economie’ is het perpetuum mobile van de duurzaamheid. Het zondigt niet tegen de eerste maar tegen de tweede hoofdwet van de thermodynamica: zonder toevoeging van energie kunnen wij geen zuivere stoffen uit afval halen. Hoe circulairder de economie, des te meer energie hebben we nodig. Duurzaam kan zo’n economie alleen maar zijn als hiervoor uitsluitend duurzame, dus geen fossiele energie gebruikt wordt. Wie hiermee rekening houdt, kan nog steeds naar verstandige kringlopen streven, maar ziet ook in dat er wel degelijk praktische grenzen aan duurzame groei zijn. Dat is niet leuk voor wie zich graag voor de gek laat houden door boterzachte verhalen over circulaire economie, cradle to cradle, shared value en alternatief ondernemerschap.

Leiden