Weer zetten ze hetzelfde wapen in

Meer besparen is opnieuw het antwoord op de financiële malaise en de toegenomen concurrentie.

KLM-baas Pieter Elbers begon zijn presentatie met KLM’ers. Die worden intensief betrokken bij de plannen en uitdagingen van het bedrijf, zei hij gisteren bij de bekendmaking van de jaarcijfers. Air France-baas Frédéric Gagey sprak in zijn verhaal nauwelijks over werknemers.

Elbers wilde het achteraf niet duiden als statement of cultuurverschil. „Voor mij is het logisch om daarmee te beginnen, draagvlak onder het personeel is de basis van wat we aan het doen zijn.”

Er waren meer nationale verschillen in presentatie. Gagey en Alexandre de Juniac, topman van de holding, leken de bijeenkomst met de pers een vervelend oponthoud op weg naar de lunch te vinden. Ze straalden weinig enthousiasme uit, eerder een verveelde ironie. Nieuwkomer Elbers nam het wel serieus.

Ook qua resultaten gaan Nederland en Frankrijk niet gelijk op. Het gangbare beeld is dat Air France slecht presteert en KLM goed. Maar zonder de schade door de Franse pilotenstaking (425 miljoen euro) ging Air France vorig jaar van 174 miljoen verlies naar 99 miljoen winst. KLM ging van 301 miljoen winst naar 175 miljoen winst.

Elbers heeft twee verklaringen voor de forse daling. In het eerste half jaar van 2014 pakte de eurokoers slecht uit voor KLM in belangrijke markten als Japan, Groot-Brittannië en Noorwegen. Verder bezuinigde KLM vorig jaar minder dan in de twee eraan voorafgaande jaren. Air France bezuinigde vorig jaar juist wel.

En meer bezuinigen was gisteren opnieuw het devies. Tot en met 2017 zal KLM 390 miljoen euro besparen, Air France 650 miljoen. Voor KLM volgt in 2018 en 2019 nog eens 310 miljoen, het totaal is de eerder aangekondigde 700 miljoen.

Investeringen in nieuwe producten (zoals luxe stoelen) en innovatie (papierloze cockpit bijvoorbeeld) gaan door, maar de aanschaf van 10 à 12 vliegtuigen wordt uitgesteld, goed voor 600 miljoen euro in 2015 en 2016. De nettoschuld, nu 5,4 miljard euro, moet eind van dit jaar zijn teruggebracht naar 5 miljard.

Een opmerkelijke beslissing is de winstdoelstelling voor de komende jaren te laten varen. Het officiële argument van het concern is een onnavolgbare redenering die te maken heeft met de hevige fluctuaties van de olieprijs. Mogelijk is ook dat De Juniac er na drie winstwaarschuwingen vorig jaar, geen brood meer in ziet. Op een niet gehaalde winstdoelstelling kan Air France-KLM in ieder geval niet meer worden afgerekend.

Al met al blijft een radicaal antwoord op de slechte financiële situatie van Air France-KLM en de zware concurrentie in de luchtvaart opnieuw uit. Meer besparen en minder investeren zijn geen tekenen van durf en visie. Beleggers reageerden teleurgesteld, de koers daalde 7 procent.

En dan is er nog de olifant in de kamer, de verstandhouding tussen de twee maatschappijen. Hoe staat het met het huwelijk, vroeg een journaliste van de New York Times. Goed, zei De Juniac, het is geconsummeerd. Om er aan toe te voegen dat het conflict over het kasbeheer definitief van tafel is. Elbers wees op de voordelen van de fusie, noemde gebieden waar goed wordt samengewerkt en vindt dat we nu naar „het hele plaatje” moeten kijken.

De verbale eensgezindheid tussen de twee topmannen werd ontkracht door hun lichaamstaal. Er lijkt weinig chemie tussen de Franse aristocraat en de Nederlandse autodidact. De Juniac heeft in het conflict over het kasbeheer gemerkt dat Elbers een hardere tegenspeler is dan zijn voorganger Eurlings, en bovendien het personeel achter zich heeft staan.

Van gespeelde diplomatie was geen sprake, verzekerde Elbers achteraf. Zelfs als het Frans-Nederlandse huwelijk misschien op de klippen loopt, naar buiten toe blijft de harmonie bewaard.