Waar hebben de Grieken al die steun eigenlijk aan uitgegeven?

A man adjusts a Greek (L) and a European flag outside the Greek embassy in Brussels February 19, 2015. Greece formally requested a six-month extension to its euro zone loan agreement on Thursday, offering major concessions as it raced to avoid running out of cash within weeks, but immediately ran into strong objections from EU paymaster Germany. REUTERS/Yves Herman (BELGIUM - Tags: POLITICS BUSINESS) Foto Reuters

Griekenland heeft dringend meer geld uit Europa nodig. Maar wat is er gebeurd met de miljarden euro’s die de eurolanden de afgelopen jaren al overmaakten naar Athene?

In totaal gaat het om 244,6 miljard euro die het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de eurolanden uitleenden. Van dat bedrag komt 196,5 miljard uit de eurolanden, waarvan 17,8 miljard uit Nederland. De rest, 48,1 miljard, komt van het IMF. Daar zit ook Nederlands geld bij, want Nederland draagt jaarlijks 2 à 3 procent bij aan de begroting van het IMF, dat 188 lidstaten heeft.

De lening wordt sinds 2010 in tranches aan Griekenland overgeboekt. Voorwaarde voor iedere overboeking is dat Griekenland de bezuinigingsmaatregelen doorvoert die de eurolanden eisen. De instanties die daar gezamenlijk toezicht op houden zijn de Europese Centrale Bank (ECB), de Europese Commissie en het IMF – samen bekend als ‘de trojka’. Als de laatste tranche van 7,2 miljard euro binnenkort overgemaakt wordt, heeft Griekenland de gehele lening van 244,6 miljard ontvangen.

Waar zijn die miljarden gebleven?

De zoektocht naar het geld begint in Nederland, bij het ministerie van Financiën, verantwoordelijk voor het Nederlandse overheidsgeld dat naar Griekenland ging. Volgens een woordvoerder is “een deel van de steun gereserveerd voor de Griekse banken.” De rest is “algemene begrotingssteun”. Hoe het precies zit, weet het ministerie niet.

Ook het IMF weet het niet. Het hoofdkantoor in Washington laat telefonisch weten dat het fonds niet bijhoudt waar de Grieken het geleende geld aan uitgeven. Daar gaat de Griekse overheid zelf over, aldus het IMF.

De Grieken zelf dan, weten die het? In de statistieken van de Griekse overheid zie je de Europese miljarden wel binnenstromen, maar ze belanden gewoon in de grote pot van de overheid, zo lijkt het.

De Europese Unie, weet de unie wél waar het geld gebleven is? Een woordvoerder van de Europese Centrale Bank mailt:

“Dit is geen vraag voor de ECB. Het is niet ons geld, maar geld van de lidstaten.”

Hij verwijst naar de Commissie, die het dagelijks bestuur van de EU vormt én trojkalid is.

Maar ook de Commissie weet het niet. Wel verwijst een bron in de Commissie naar een artikel op de website van de Griekse denktank Macropolis. Daar zou een redelijk betrouwbaar overzicht moeten staan.

Een Griekse denktank weet het – nou, één iemand bij de denktank

Where did all the money go, heet het stuk van de Griekse econoom Yiannis Mouzakis. Hij heeft “in elkaar gepast welke financiële gaten er ruwweg zijn gedicht met deze bijna kwart biljoen euro”. Dat deed hij op basis van informatie uit rapporten van de Commissie, het IMF, het Griekse ministerie van Financiën en ELSTAT, het Griekse Bureau voor de Statistiek.

Mouzakis vertelt via de telefoon het stuk begin dit jaar geschreven te hebben tijdens een vlucht van Schotland naar Athene. In een uur of drie. Is een Griekse econoom bij een Griekse denktank de enige die weet waar Griekenland de Europese miljarden aan besteedde? En is zijn overzicht te vertrouwen? Volgens Grégory Claeys, onderzoeker bij de gerenommeerde Brusselse denktank Bruegel, is Macropolis “over het algemeen te vertrouwen” als het gaat om de Griekse schuldencrisis.

En het ging naar: de overheidsschuld

En dan zijn er nog wat kleinere uitgaven, zoals het terugbetalen van schulden aan het IMF. Nogmaals, het gaat hier om een ruwe schatting van een Griekse denktank.

Horen de beheerders van de lening niet in de gaten te houden wat er met het Europese belastinggeld gebeurt? “Ja”, zegt Claeys van denktank Bruegel, “het is raar dat de IMF dit niet berekent.”

De Nederlandse Algemene Rekenkamer vindt dat ook. Die beklaagt zich al jaren over de controle op het Europese noodfonds EFSF (daaruit kwam 143,6 miljard euro van de totale lening uit Griekenland). Zo ook vorig jaar, in een rapport over de besteding van EU-geld: “De controle op en verantwoording over de verstrekte gelden uit noodfondsen is nog niet goed georganiseerd.” Vorige week stelde de Rekenkamer in een nieuw EU-rapport vast dat die controle nog steeds ondermaats is.

Voorlopig moeten we op Yiannis Mouzakis vertrouwen.