Versobering van pensioen KLM is Franse melkkoe

Versoberde pensioenregels zijn kassa voor KLM: 824 miljoen euro. Hoe kan dat?

Onbedoeld heeft het Nederlandse kabinet het verliesgevende Air France-KLM vorig jaar een kapitaal extraatje in de schoot geworpen.

Tussen de verliezen van de luchtvaartmaatschappij dook gisteren opeens een voordeeltje op van 824 miljoen euro. Met dank aan gewijzigde pensioenregels in Nederland. Er is overigens ook een pensioennádeeltje van 206 miljoen euro.

De luchtvaartmaatschappij profiteert vooral van de fiscale versobering van het Nederlandse pensioen per 2015. Werknemers genieten op het salaris boven 100.000 euro geen fiscale vrijstellingen meer.

Kassa voor KLM, die als werkgever de pensioenregeling aanbiedt.

De 824 miljoen euro is bijna twee maal de kosten van de 14-daagse pilotenstaking vorig jaar bij Air France. De 824 miljoen gaat niet contant over tafel, is dus ook geen ‘greep in de kas’, maar het telt wel mee in de winst. Hoe komt het dat KLM zoveel profijt van van de fiscale versobering heeft?

Doordat de drie pensioenfondsen van KLM (vliegers, cabinepersoneel en een algemeen fonds) onevenredig groot en sterk zijn ten opzichte van het bedrijf dat men moet dienen. KLM is een kenmerkend voorbeeld van een onderneming in een rijpe bedrijfstak, een grote werkgever (zo’n 30.000 mensen) met veel ouder en soms heel goed betaald personeel en dito pensioenpremies. En dat laatste is weer een gevolg van een sterke positie van de vakbonden, die medebestuurders zijn van de pensioenfondsen.

Wat is KLM? Een vliegtuigmaatschappij met een pensioenfonds, zegt iedereen. Maar kijk naar de vermogens, dan is het beeld totaal anders. KLM is een pensioenfonds dat een luchtvaartmaatschappij exploiteert.

In de periode tot 2004, toen KLM is overgenomen door Air France, was de waarde op de beurs van alle aandelen KLM bij elkaar soms maar een fractie van de waarde van de beleggingen van de drie pensioenfondsen van KLM bij elkaar. Sinds 2004 is er geen aparte beursnotering meer voor KLM. De drie pensioenfondsen van het KLM-personeel hadden begin dit jaar beleggingen ter waarde van bijna 18 miljard euro. De waarde van de Air France KLM aandelen op de beurs is nu ‘maar’ 2,2 miljard.

Zoals KLM zijn er meer bedrijven. PostNL bijvoorbeeld combineert een kapitaalkrachtig pensioenfonds met postbezorging die voortdurend krimpt en daardoor een bescheiden waarde heeft op de beurs. Hoogovens was tot 1999, in de tijd dat het staalbedrijf nog zelfstandig aan de beurs was genoteerd, ook zo’n voorbeeld van pensioenrijk maar beursarm.

De invloed van de fiscale versobering op de resultaten van KLM is ook zo groot doordat het bedrijf op basis van de internationale boekhoudregels gedetailleerd moet becijferen hoe groot de pensioenen zijn. In die becijfering zitten onderwerpen als levensverwachting en loon- en prijsstijgingen. Kleine wijzigingen in zulke kolossale pensioenverplichtingen, zoals de versobering dit jaar, hebben immensen gevolgen.